nii. 
Cattfa mon 
ffrt . 
IdonBrofi 
caules pl An¬ 
tarum» 
Jndiutg ety 
mum» 
Intuhi /ff- 
cie s quot» 
M on Brum 
Intubi ob- 
feruatu ab 
llluHrifs, 
Senatore 
Samperto, 
(S8o 
Vlyfsis Aldrouandi 
A 
In hac Igitur monftrifica planta» ratione /itus3& Sgur^}foIIafuntdmcrfs:SquL 
dem horum alia funtlatajaliaangufta, alia crenata» aha nequaquam, alia a pedicu¬ 
lo pendent,alia cauli adhserent, alia demum perfedam formam funt fortita, & alia 
male conformata cernuntur. Id autem natura vario foJiicitata impedimento, in 
procreandis ftirpibus, pr^eftare folet. 
Neqj volumus fiientio inuoluere monftrofum folium in Malo medica, fiue citria 
inuentum . Malus enim cirria, vel medica, aut Afyria, aut Hefperica a Regione 
nomen fortitur, & varietas pomorum in magnitudine, & faporeobferuatur. Arbor 
eft perpetuo pomiferajquar Auranciorum,& Limoniorum plantam proceritate adg- 
quat: etenim tria hcCC maiorum genera, fcilicet citria, limonia, Sc aiirantia in offi¬ 
cinis Medicorum vfitata ad vnum genus fpedant: f quidem folia perpetuo in ar- 
bOre virefcunt,& afolijs aurancij mali, aut pariim aut nihil dilfentiuntexiguis fo¬ 
raminibus vifionem effugientibus peruia, cum ramis flexilibus, viridi cortice in¬ 
dutis, & fpinarum copia munitis. 
His igitur intelledis de reda, figura foliorum mali medica», non poterimus nifi 
affererefolium in icone IUI. delineatum fuiffe monftrificumicumoroniquaqja 
genuino mali affyrij foliodifcreparctjvr Lector contemplari poterit. 
Solet enim contingere pIantiS)quod,in produdione Gemellorum, animantibus 
accidit; fiquidem in vtero animantis duplex foetus interdum conglutinatur , & in 
plantis duo folia aliquando copulantur,& vnum monftrificumconfhtuunt ; quema¬ 
dmodum hoc in loco licet intueri; dequarnuisibi folium etiam Mechoacani confpi- B 
ciatur,hoc ideo fadum eft, quoniam a Pidore in eadem tabella fuerat de lineatum, 
& ac^latoreincifum 
Modo admonftrofam fceditatem caulium plantarum fermo nofter dirigetur. 
Nainq; in ftirpibus interdum caules monftrose augentur, & dilatantur, veluti foe¬ 
tus animalium quandoq;magnitudinemenormcmfortiuntur:quoniamaurem mon- 
ftrofi caules in mu!tis, &: di uc rfis plantis fuerunt obferuari; idcirco ab herbis noti¬ 
oribus eritinchoandum. 
Eft igitur quaedam planta nuncupata, vel quia cichorio fit confimilis, 
vel quia inter genera cichoriorum recenfeatur,Diofcoridi. <rj'p/c nominatur,& La¬ 
tinis Intubusjfiue Intubum, quoniam huius plantae caulis in modum tubi tubulatus 
fit. Hinc Herbariorum Vulgus, nomine latino corrupto,Indiuiam,quafi Intubia 
appellant. ^ 
Eft iraq;planta h^ec duorum generum, quoniam in Intubum domefticum, & fyl- 
ueftrediftribuitur. Domefticum rurfusin duasfpecies diuiditur, nempe in latifo¬ 
lium,necnon in anguftifolium, folijfq;magis incifis. Pariter Intubum fylueftre 
duas compledicur fpccies,quae ratione exigui feminis,& anguftiae foliorum, ab In¬ 
tubis hortenfibus diferiminantur. 
Modo inter has fpecies vna eft,qii^e vocatur Intubum erraticum Plinio,Intubutii 
agrefte Gefnero in horto medico, Intubum fylueftre, & anouftifolium Lugdune- 
fi, Solfequium Brumfeifio, Cichorium fylueftre Lobellio, Dodoneo5& Matthio- 
Jo, Cichorea caerulea Trago, & Deniq; Cichorium officinarum, & Seris picris 
Diofeoridiapud Bauhinum. Haec planta colore floris variat, nempe caeruleo, al¬ 
bo, &rofeo, quainujs ha^c, quam damus, florem cjcruleum protuliffet.lmmo caulis D 
plantae huius latitudo aliquando quaruor digitorum fuit obferuatus, vt teftificaiur 
Dalechampius, referente Bauhino.in Hiftoria plantarum in capite de Beta. Quan¬ 
doquidem hicc planta, ob materiae vbercacem,ToIet monftrofoscaulesoftentare. 
Non diffimile raonftrum Intubi exhibemus fpedtandum in icone V. vbi caulis ad¬ 
modum latus,& compreffus confpicitur,qu 3 e compreffiopoftea,velab anguftia lo¬ 
ci , vel ab aliqua re comprimente prodire folet. 
Non diffimilem plantam monftrofam Illuftriffimus loannes Eaptifta Samperius 
Bononise Senator inuentam, ad locupletandum muffum publicum, viuis coloribus 
prone,& fupine delineari curauic, die vigefima feptima lulij anni poft millcfimum, 
bc fexcentefimum crigefimi feptimi. H&c erat Intubi fpecies flore cteruleo, caule 
latiffimo, &foIijs ita complicatis, & connexis, vt nidum alicuius auis emulari vi¬ 
deretur, ' 
Soncho, 
