15 
vix unam ad firmiorem aetatem perducere nolis contigit. Caeterum tamen monendum est 
horti terram, nisi stirpium certa natura et, ut ita dicam, renitatur, laute eas 
nutrire inque eximiam proceritatem evehere, ita ut non rarum sit, quotannis complures 
Aconiti vel Delphinii caules fasciatos notare florumque varios ahortus atque Pelorias. 
Cujus luxuriei causa quoque in agri soluti raritate quaerenda videtur, quod nigro colore 
praeditus atque multa materie organica onustus solis calorem cito recipit, tardius demittit. 
Hieme vero eamdem oh causam nisi nive tectus sit saepe derepente algore rigescens valde 
contrahitur atque liyhernantium stirpium rhizomata denudat, stramentis ideo summa cum 
industria tuendarum. 
IV. Aqua. 
A 
-liquae, qua in horto utimur , triplex est genus, pluviatilis, fontinalis, quam e Nosoco¬ 
mio regio lignei canales subterranei advehunt, et duorum puteorum, octodecim pedes pro¬ 
fundorum in arboreti margine efossorum. Advectitia autem in puteo prope Isaram fluvium 
efosso *) colligitur, indeque machinae hydraulicae ope levata in rivo, cui Glockenhach 
nomen estNosocomio adducitur. Ejus LX modi unius horae spatio cisternis tribus, uni horti 
accessorii atque sex hyhernaculi doliis immittuntur, ita ut, nisi canales alicubi forte hiant rimis, 
sufficientem quantitatem accipimus. Est autem haec aqua diversis salibus ditissima; Unciae 
enim illius MDCacl. Vogel, Academiae Chemico, evaporatae duas drachmas pulveris fusco- 
flavescentis largitae sunt, quas ille chemico examini subjectas Kali nitrico, Natro sulphuri- 
co, Natro muriatico, Magnesia muriatica, Magnesia carhonica , Calce carbonica , Calce 
sulphurica, Ferro oxydulato carhonico et humi partibus extraclivis constare, benevole nos 
certioras fecit, quibus elementis tribuendum est, illam quibusdam plantis enutriendis, prae¬ 
sertim iis, quae terram quoque acidulam aspernantur, haud aptam esse, quam oh rem stir¬ 
pes e Nova Hollandia oriundas vel capenses teneriores nos aqua pluviatili rigare oportet. 
Contra iis, quae terra suhsalinagaudent, uti maritimae plures, videtur exoptatissima , quod 
inter alia Palmae quaedam, uti Cocos nucifera et Diplothemium maritimum heic laetissimum 
incrementum capientes, probant; generandis quoque muscis, diversorum hortorum 
calamitati, probe adversatur. Irrigandis vero plantis novellis, mox e semine educatis mi¬ 
nime convenit, propterea quod teneram e salibus crustam in terrae superficie relinquit et 
plantulas, quo minus augeantur, secluso aeris aditu, impedit. Aestivo tempore, dum plan¬ 
tae sub dio cultae hac aqua rigantur, calor ei in horto medius est = -j- g 6 Reaum.; doli¬ 
orum in hyhernacnlo hyberno tempore est = -f- 5° Reaum., £quem ut augeamus atque uf 
simul deponat, trium dierum spatio priusquam ea utimur servamus. Aqua puteorum no¬ 
strorum advectitia inferior est, nec nisi irrigando arboreto inservit. 
Plurimi in agro Monacenji fontes in Isarae ripa promanant, propterea quod aquae subterraneae subhorizontalia 
glareae margaeque strata permeantes locis omnium profundissimis solummodo, quos flumen aperuit, emergere 
possunt. 
