X VOORREDE. 
Men maake een begin met de gemeene Zoorten van Aardens (f) , en laate 
daar op de verfcheide Kleiagtige en Gezegelde Aarden, en dan de verfchillende 
zoorten van Zand volgen. Na deeze konde men de Drup-Steenen en Tophi, 
de gemeene Zand-enRots-Steenen; de Kalk-Steenen en Marmers, endatwel 
naar hun Vaderland; voorts de Gypfen, Spath, en Ley; dan de Kleijen, 
Kwartz en Kryftallen plaatfen; bekomende de Jafpis, Agaat, de ondoor- 
fchynende, half-en geheel-doorfchynende Edel - Gefteentens tot den Dia¬ 
mant toe, een byzondere Plaats, gelyk mede de Glimmers, Talk-Steenen, 
Serpentin, en Asbeft by elkander geplaatft worden. Is dus de Bende van 
alle 
(/) Wy verftaan onder de gemeene Aarde alle Zoorteri, die doorgaans het Veld bedckken, en zonde- 
ren daar van de Metallägtige Aarde af, want zodanige Aarde behoord na de Zouten tot een’ iegelyk Metal 
gerekend te worden; waar van ’er Beftanddeeltjes in gevonden worden, als Yzeragtige Aarde by Yzer, 
Loothoudende Aarde by Loot, en zo verders. Maar mogelyk kon het iemand wonderlyk voorkomen, 
dat wy in een groot Kabinet ook eene Verzameling van gemeene Aarde veronderftellen, men zal misfchien 
vraagen : waar toe dog eene Verzameling van dergelyke dienen , alzoo aan gemeene Aarde, die overal in 
de geheele Wereld is, niets byzonders of raafs te zien is. Wy antwoorden, dat eene zulke Verzameling 
van groot nut is, en dat het iammer is, dat men daar op tot nog toe niet mecr vlyt heeft aangewend. 
Immers de Aarde is de Moeder van alles, wat daar op waft, en in de Aarde fleckt de Vrugtbaarheid der 
Zaaken. Nu is ’tbekend, dat niet alle Veld en Land, ook niet alle Landftreek een en dezelve Zaaken 
voorbrengt, want op de eene plaats wall by voorbeeld goede Tabak, die eene andere nooit voortbrengt, in 
de dene Grond komt het ddne Zoort van Hout beeter voort als het andere, en wy zien aan veele Uit- 
landfche Gewasfen, dat zy alleen maar eigen zyn, aan hunne byzondere Landftreek. Wy fluiten hier het 
Klimaat of de Lugtftreek geenzints uit, en weeten zeer wel, dat zulks een groot verfchil in het voortbren- 
gen der Gewasfen geeft; maar gelooven teffens, dat de Gefteltenisfe van het Aardryk geen minder oorzaak 
van dat verfchil is. Dat blykt, om dat niet alle Planten uit zeekeren Lugtftreek, in alle die Landen voort- 
körnen, die onder een en het zelfde Klimaat leggen. Ja men ziet by voorbeeld dat de Hop, de Meekrap, 
en veel honderd andere Zaaken op een plaats heerlyk wasfen, en maar weinig Mylen daar van daan geheel 
niet voortkomen. Wat is daar de Oorzaak van ? Zekerlyk heeft de gefteldheid van het Aardryk de 
fehuld daar van. Wat zoude dus nutter kunncn zyn voor het Huyshoudelyke en de Koopmanfchap als een 
Onderzoek van alle mogelyke Aarden, welker Beftanddeelen men Scheikundig uitgevorfeht en met eene 
Otfder- 
