c 
annexe zaak aan dc Botanie, om allerley in- 
en voornamelyk buiten-landfche of vreemde 
Planten met goed fucces te cultiveeren : En 
vien tog is onbekent, hoe zeer deze nut¬ 
tige en vei'makelyke Wetenfchap zedert t 
begin dezer Eeuwe toegenomen heeft ? In¬ 
voegen dat men nu in haat is , allerley Ge¬ 
wasten , uit de allerwarmfte Climaten der 
Waereld, by ons by na even als in haar na- 
tuurlyke Groei plaatzen, te doen groeijen, 
bloeijen, en de Vrugten van veele ryp en 
finakelyk voort te brengen ; dat voorwaar aan 
onze Voor ouders een verborgene of ondoen- 
lyke zaak was. 
5- iv. 
Tot deTuin-Oeffening behoort, behalven 
de Cultuur van allerley Gewaslen voor de 
Huishouding, Keuken, &c., in ’t byzonder 
ook de aanqueking van allerley Ooft-Bomen, 
waar van veele zoorten niet alleen tot heer- 
lyke Medicynen dienen, maar die in ’t be- 
zonder onze Tafels vergieren, onze Tong 
flreelen, en het Hert verquikken; want 
daar worden by aanzienelyke Lieden in¬ 
zonderheid geen Galt- en Vriendlchaps- 
Maalen, of geen Collatie, gefloten, zon¬ 
der opdisfehing van deze of gene Vrugten, 
naar den tyd, zo wel om hare aangename 
Oog-verquikking als Hart-verwerking; waar 
onder geen van de geringfte in ons Waerelds- 
deel, namelyk in Neder- en Hoog-Duitlch- 
land, Engeland, en Frankryk, enz., zyn, 
de Appels en Peeren , welke daar in als 
eigenaartige of genaturalifèerde Vrugten wel 
groeijen en tieren, en dus van veele Liefheb¬ 
bers met veel attentie gecultiveert worden. 
9- v. 
Maar, dewyl deze Vrugten, namelyk de 
Appels e. n Peeren, (ik ben in twyffel aan wel¬ 
ke van beide men den voorrang geven moet) 
van zeer verfchillige zoorten, en daar onder 
zo wel geringe als befte zyn, zo is ’t geen- 
zints onverfchillig, van wat zoorten men in 
zyn Hof plantte, of wat zoorten ons om te 
enten of te planten gegeven of toegezonden 
worden: Zynde het zeker , dat yder een wel 
gaarne van de befte Zoorten in zyn Tuin zal 
willen geplant of geënt zien. 
9- vi. 
Het is derhalven uit die Reden, dat ik ze¬ 
dert een reeks van meer als 25 Jaren myn 
werk gemaakt hebbe, inzonderheid in myne 
Tuin-Oeffeningen in de met heerlyke Vrug¬ 
ten enz., voorziene Tuin van Haare Door- 
lugtigjle Hoogheid Mevrouw MaRIE Loui- 
se, Princesse Douairière van Oranje en 
Nasfouw, enz., enz., om alle zoorten van 
Appels en Peeren (behalven de overige Ooft- 
•Vrug- 
