8 SriRPiVM Hisiom j 
v ino autaqua:,facile ac cito communicant: e contra, qua;craffarum partium difficulter ad¬ 
modum facultatem in liquorem deponunt. 
Exempli gratia,piper,quod quidem craffarum eft partium,exiguum aut nihil odoratum, 
' facultatem luam penes fe retinet, neque liquori communicat, eapropter & cius virtus circa 
1 ventriculum ha’rer,ad hepar vix aut non pertingi t,vtGal.lib. i.defanit. tuend. reflatur. 
Cafia ver6,quam vulgo Canellam &Cinamomum,tenuiorumeftpartium,multuhabei 
aerea; eflenthcjodoratiffiina,vires facile communicat, & in liquorem transfundit. 
T.m olli en¬ 
tia. 
Piu mo¬ 
nentia. 
Balneo. 
Induran¬ 
tia. 
Durum. 
Molle. 
Rarefa¬ 
cientia. 
Rarum. 
Conden- 
faritia. 
jiperien- 
Conjlipan- 
tut. 
B e fecundis facultatibus. Cap. vi. 
CEcvndje facultates primas nullius alterius interuentuconfequuntur. Ad has autem 
'“'referuntur, qu^ emolliunt,indurant: rarefaciunt,condcrifant: aperiunt,conftipant: attra- 
hunt,repellunt: abftergunt, expurgant, attenuant, illinunt, obftruunt, incraffant,dolorem 
fedant atque excitant. 
Emollientia, (aaAamwst, funt & dicuntur, qua; duros tumores & fcirros molliunt. 
His affinia (unt Jicemimd duc sjt7rwnM,qua: pus mouent: vtraque enim a;qualemac 
fymmetrum calorem poflident,atq.illi relpondetem (iccitatem,diuerfotame vtraq. modo. 
Pusmouentiafmiillimumcorpon calidum producunt ablquevllahumiditatisautcon- 
iumptionc, aut adietlionc. 
Emollientia paulo maiorem,quam pro natura, calorem accendunt, & nonnihil humidi- 
tatiscontrahunt, quocirca illa quantitate quidem magis,quam qualitate caloris agunt; qua: 
vero indurataemolliunt, qualitate potius. Emplafticum idcirco medicamentum cft, quod 
exafte fuppuratorium: Nam li fubllantiam caloris innati augere,non intendere qualitatem 
conueniat, poros corporis obftruifos effe expedit. 
Suntver6& ahaemollientiaqu^humiditatemconfequuntuqomniaenim humidamol¬ 
lia funt, ii cum calore modico humida perfeuerent: ob id ianguismollis,quia conliftentia 
liquidus. Fit autem humeclatio, &c ab ea molliriojvel pemtiffirae in totam partem , veluti 
per nutritionem,quar vera humedatio eft: vel fuperf cietenus, non per totum,fed per (patia 
rerum inania,qualis fit a balneo,vel fotu aqua: dulcis. 
Indurantia, crxAupuroxct, proprie ca (unt,qua; citra caloris aut frigoris exceffum reficcant: 
Nam frigus quidem indurat,&: calor nimius. Adipes &c alia frigore condenfantur: lutum 
vi caloris ignei in lapides conuertitur, fed ha;c alio modo quam reficcatione (ola fiunt. Red¬ 
ditur autem duriusfola reficcatione,quod aduentitio humore emollitum cft: veluti in vlce- 
nbus hunudior ac laxior caro, ad quam duriorem reddendam , cxficcanda conueniunt, a 
mordacitate, erofione,&aIi««is vehementibus qualitatibus aliena. Omne fiquidemquod 
ficcum, durum. Siccum autem bifariam ficcat &£ indurat • alterando fcilicet &ficciorem 
reddendo partium effentiam, quod proprie durum : aut humorem inporis ac (patiis con¬ 
tentum confumendo. 
Eft vero & durum repletione, veluti cum vteraliquis nimium repletus diftenditur, fed 
quodrcnitens& dv^imicv , non durum Galenus appellat. Inter Indurantia idem lib.v. De 
(imp.med. facult. etiam refert, qua- poftea TtuMaimci^A eft,Condenfanria appellat. 
Durum autem dicitur, cui caro noftra temperata cedit. 
Molle,quod eidem carni ac cuti cedit, fi quidem corpus fimplex fuerit: Quod enim ex 
pluribus conflat, aut fefe contingentibus, ficut tritici aceruus: aut inuiccm implicatis, vt la- 
na,pili, fimul & cedere poteft, nec tamen effe molle. 
Rarefacientia, aeca&rnxa', fiuecAafflofiiOTa,re(blucntia, dicuntur, qua; cutis poros dilatant, 
& partium (ubftantiam tenuiorem rarioremque reddunt. Modice calida ha:c natura funt, 
& tenuium partium,aequam minimum reficcant ; vt Chamarmelum, Althaia. Calidiras (i- 
quidem excedens non rarefacit, fed adurit, & per aduftionemcondenfat &reficcat: Mo¬ 
derata caliditas vias aperit, &m profundum per fubllantix tenuitatem penetrat, ac dolo¬ 
res lenit. 
Rarum au te dicitur,cuius partes (patiis inanibus intercepta- funt, vt fpongia,pumex, &c. 
E contra vero denfum eft,cui nulla inania (unt fpatia aut patentes pon,(ed partescopatiq. 
Condenfantia, mixyaiud, rarefacientibus contraria (unt,poros contrahunt, & rara humi- 
daque incraffant, folidioraque reddunt. Talia exiftunt qua refrigerant,non terrena tamen, 
nec aerea,fed aquea,&: nihil aut exiguum omnind adftringunt. Debiliter emm hac contra¬ 
hunt &conftringunt,nimirum propter mollitiem,vt Semperuiuum,portulaca,&c. 
Aperientia, aVasn/tsiraa, vaforum olcula referant, & aperiunt,craffiorum funt partium, 
calida, acria,& mordacia; vc,CycIaminus, allia, carpe. 
Conftipantia, anyumytd, qua; & Contrahentia, Occludentia, ac Conftringentiadicun- 
