4>4 STIRPIVM HISTORIA 
Proprie vero ac (impliciter vinum appellatur, quod cx Vitis vuis expreffumeft, ac nullius 
alterius mifluram admifit. 
Eft autem huiufmodi vini non vna natura ; non vna fibi fimilis facultas, aut potentia: ve- 
rum differentes quamplutimx.EiHiquidem ipforum vnain guftatu differentia; altera in co¬ 
lore; tertia ad confidentiam line vini fubftantiam refertur ; quarta in virtute ac potentia lita 
cft. Addit Galenus eam,qua: in odore repcritur,qux vini virtute ac potentiam confequitur. 
Accedere potefl & ea, qua: xtatem refpicit; .xtate liquidem & calidiora & acriora vina 
redduntur,atque vna & colotem fxpe,& lu bftantiam,&odorem mutant. 
Guftatu autem quxdam dulcia vina funt: alia auftera; acerba nonnulla: pleraque etiam 
fatis acria: nec delunt media,vel ad vnam,vel ad aliam qualitatem inclinantia. 
Colore vero aut albidum vinum, aut flauum: aut rubrum ; aut faturato rubore nigricans, 
quod nigrum appellatur, aut medio aliquo inter hxc colore. 
At confidentia quoddaomninotcnue:aliud craffum,pingue:intermediaquoq; no pauca. 
Virtute hoc quidem potens 5 illud infirmum eft :aquofum illud & oAiQipoejynominatur- 
illud vero vinolum. funt & inter hxc medio fe modo habentia complurima. 
Ineft autem omni vino quantuncunque debili, vinolit quxdam fubftantia tenuisac cali¬ 
da: funt&aquofx partes,ac nonnullx quoque terreftres. Neque enim limilirium partium 
vinum eft,fed,vti Galenushb.ini. De limplic. medie, facult. tcftatur,cxdiuerlis facultate 
partibus conliftit. 
Exvaria harum fubftantiarum inter fe mixtura ac proportione,diuerfx ac differentes vi¬ 
ni proueniunt facultates. 
Optimum autem cft ac genero(i(limum,in quo calidx ac vinofx plurimum fuperanc: tc- 
nuiffnnum vero, in quoaquex nimium redundant. 
Tcrreftris fubftantia copiolior permifta vinum reddit aufterum, veluti cruda acerbum: 
fubfidet terrcftris fubftantia,temporisque fpatio fecretadeorfum fertur; fitque ipfa vini fex. 
Non tamenfemper integre fecernitur,remanente in ipfo vino huius fubftantia: Sc lapore, Sc 
aliisqualitatibus. 
Caliditatem autem omnevinum partim apropria Vitis natura,ac ingenito calido habet: 
partim a Sole accepit. Nam non modo vuas,led & reliquos frudus maturansduplex.vt Gal. 
quoque teftatur,caliditas eft. Vua propria cuique naturalis: altera a Soleacquifita; qux fi ali¬ 
cubi,in vuis certe maturandis manifeftecognofcitur,percipiturquc,& maxime requiritur. 
A Sole liquidem calor procedens, vuasvuxqueluccum percoquens,ad maturitatem po- 
tiffimum perducit,ingenitum,naturalemquc vini calorem excicans atque intendens; qui le- 
cus & crudarum & aquofarum partium copia itaobruitur,vcconfopicus& nullus propemo- 
dum appareat. 
Nifi enim proprio ac ingenito calore calidum vinum effer, vi Solis ita excoqui vua non 
poffet, vt calidum redderetur vinum ; non minus quam multa alia tora natura frigida,qux 
tametfi vi calorcque Solis & perficiantur & maturentur, ingenitam tamen naturam non 
amittunt: veluti Mandragorx, Solani, Cicutx, Papauetis,aliorumque limilium ,& frudus 
Sc fucci aut femina,qux frigidam luam qualitatem etiam perfeda ac matura retinent. 
Quandoquidem igitur Solis calore plurima parte ad proprium libi calorem vinum per- 
ducituqhuiusautem feruor ac vis omnibus terrx regionibus auc locis haudquaquam xqua- 
lis,idcirco pro regionu jocorumq;diuerficate,vina haud parti facultate differetia gignuntur. 
In calidis regionibus ac Soli expolitis locis generalius nafeitur: in frigidioribus veropro- 
uinciis,& ad feptentriones patentibus tradibus,crudius,ac imbecillius prouenit. 
afiftasferuidior generalius vinum efficit; remiflior aut humidior minus maturum conce- 
dit,facit tamen non modo cxli Solisque conditio ad differentes vini qualitates ;led&ipfe 
natalis foli genius plurimu & eo confert: tum & vitis vuarumq; propria & ingenita facultas. 
Terrx liquide fpecie ac fapor & alix vini qualitates,vt & Diophanes teftatur,cdlequu tur. 
Pro vuaru vero diuerfitate,vini alium non mod6colore,fed&guftumeffe,notiflimum. 
Eft autem vinum,GaIeno audore, ex (ecundo ordine excalfacientium, fed quod admo¬ 
dum vetus ex tertio ; Nouum vero exprimo, quxdc medio inter potenti ffima,& aquofifli- 
ma veritatem prxeipue obtinent. Nam vinoliflima & potentiffma etiamnum horna, fxpe- 
numero (ecundo ordine excalfaciunc.Tcnuillima vero ac aquoiiflima, tametli vetera, pri¬ 
mum ordinem fubinde non excedunt. 
Caliditati autem proportione refpondet (inquit Galenus in lib. De limp. mcd.) liccitas. 
In libris autem De fanitate tuenda,vinum non modo excalfacere, fcd& humedarc corpus 
noftrum refert; ac quicquid immodice(iccatum,id humedarcacnutrirc, 
Veritatemautcm vtraque lententia habet. 
Alix 
