4?» 
ST1R.PIVM HISTORIi 
DE TRITICO. 
Capvt primvm. 
Triticum. 
'T'R iticvm folio exit Secalis minore: cul- 
misalfurgit plurimis,geniculatis,hordei al- 
tioribus;quorum tertio autquarto articuloIpi- 
caeminetjVtplurimum mutica, interdum vero 
& ariftis nonnullis breuibus cinfta: grana pro¬ 
fert colore tlaua; qux e glumis ac folliculis faci¬ 
le excidunt, ac exiguo negocioin area exterun¬ 
tur : radicibus firmatur multis tenuibus. 
Prouenit in omnibus fere habitati ac culti or¬ 
bis regionibus,a quibus & complura eius notan¬ 
tur genera,cognomina ab ipfis natalibus fortita; 
qux colore,magnitudine, fpecie, & proprietate 
inter le differunt: teftis Theophraftus. 
Lxrum autem pingueque folum Triticu po- 
ftulat.idquc magisapricum &iiccum, quiun ri¬ 
guum. In ficco enim, vt Columella'refert, me- 
liuscoalcfcit: Inhumido vero ac vligmofo de¬ 
generat ;&r poft tertiam lationem in Siliginem, 
hoc eft, Iseuius & candidius Triticum conuerti- 
tur: qux tamen &rurfu sin Robum, id ift, prx- 
ftantiusTriticum biennio tranfit,ii inconue- 
nrens folum tranllata , grauiffima eius granafe- 
rantur: auftor Plinius. 
Seritur frequentius Autumno: interdum Ve¬ 
re. Autumno fatum per byememin herba cft,$£ 
pluribus culmis attollitur,&frequcntioribus ra¬ 
dicibus firmatur. Tiftiuis meniibus vtrumque 
ad maturitatem perucnit. 
Appellant Germani'333fij(Tcn: Belgx 'Jccttoc: 
Itali Grano : Hifpani Trigo: Galli Bled tntfour- 
mtnt: AngliU)ctt.GrxeisOT 0 c dicitur: Latinis Triticum. Significat vero Triticum generali¬ 
ter quidem omne frumentum,quod cx (picis tritum ac trituratione repurgatum eft: in quo 
fignificato Iurilconlultus nonnunquam hac voce vtitur: vt ft’ de verb. oblig. proprie tamen 
idem cum eo,quod Grxcisrrogjc, eft. 
j In Tritici vero genere,quod durum folidumque, & rutilo colore non modocxtrinfecus 
" fplendec,verum etiam in parces diuifum,eundem interius refert: Columellae Robus appel- 
latur.Pondcrc hoc(quo maxime omnis frumenti prxftantiadifccrnitur)& nitore prxftac. 
Aliud genus roollius,lxuius,interioreque medulla laxius ac candidum, (quale pleniquc 
siligo. ' locis laudatiffimum habetur) Siligo a veteribus Latinis appellatur. Hanc Plinius propter 
candorem,ac in mandendo fuauitatem,commendat,& Tritici etiam delitias nuncupat.Sili- 
ginem (inquit) proprie dixerim Tritici delitias: candor eft,fine virtute,& fine pondere, con- 
ueniens humidistra&ibus,quales Italix liint & Gallix Comatae: lib. xvm.cap. vm. Colu¬ 
mella veto,eius quidem fpeciem in pane prxeipuam concedit ; (ed tamen quia pondere iu- 
ferior,Tritici vitium effccenfct: (Yuodextrin(ecus,inquit,albidum, intus vero confpicitur 
candidu m,leue ac vanum intelligi debet; nec nos tanquam optabilis agricolis, fallat Siligo. 
Nam Tritici hoc eft vitium. Si quamuis candore prxftet, pondere tamen vincitur. 
i ) . Quod Vere feritur,Galli,Ruellioauftore, Martium cognominant: Belgx^ooniertcrlnc: 
S,unium. Grxcisp|Uii»ocrroefc,id eft,Trimeftre Triticurrq&ojjTaWt: LatiniSetanium vocant. Hu¬ 
ius vfus,Columella ait,agricoUsgratiffimus: vbi enim propter aquas aliamvecaufam mata¬ 
ra latio eft omiifa, prxfidium ab hoc petitur. Trimenon autem line trimeftre dicitur, quod 
tertio a fationc menfe, Italix mature Icat. A Tritico ac Siligine potiffimiim, (cui candore Ic- 
mtateque fimile eft,eiusque idcirco genus quoddam) folo lationis tempore differt. Quod ii 
enim maturius lereretur,commodius proueniret.Neque enim vllum natura trimeftre Tri¬ 
licum: quippe idem.latum autumno meliusrefpondct: Columella. 
Triticum autem,vtinquit Galenus, frequentillime ac fumraa cum vtilitateab homini¬ 
bus vfurpatur.Inter ca plurimum habent alimenti, qux denfalunt, totamque lubftantiam 
habenc 
