4*8 
'STIRPIVM HlSIOUi 
Ve Chondro & Halica. Cap. x i. 
C H o n d r v s & ex fa&itiarum fimiliter rerum numero funt. Fit autem vtraque ex 
Zea, & Chondrus quidem ex Zea Dicocco, Diofcoride auctore. Thcophraltus&ex 
Hordeo fylueftri bonum fieri Chondrum tradit. Galenus Chondrum ex Tritici genere effie 
ait,quod nihil aliud fonat.quam ex Triticeo genere ipltun confici, non quod Tritici aut al¬ 
terius frumenti aliquod genus lic,veluti nonnulli perperam fibi perfuaferunt. N6 enim fru¬ 
menti aliquod genus , led res plane, vti diximus,facticia. 
Galeni & aliorii Graicoru medicoru interpretes p-orojlw.Latine Halicam fiue Alicam,in¬ 
terpretantur, Chodrum omnino idemeu Halica efle pu cantes; qua in re,non paru a veritate 
fccefierunt.Chondrus(iquidem & Halicadifterunt,veluti abunde vnus pro multis,Paulus 
Argi neta non vno offendit loco: aut videlicet de vtrifcjue leorfim agens, & luas cuique vires 
ac facultates tribuens, vtlib.i.cap. Lxxvm.aut vnam alterius loco fubftituens, veluti cap. 
xix.xxxix.&lxh. libri tertij. 
DifFeruntautem hxc inter fe, non quidem toto genere, fed quodammodo, veluti genuS 
& fpccies,au t potius vt vnius genens dux Ipecies.Nam Halica iiue Alica, Latinis ac Plinio 
generalius elf nomcn,Gtaxorum cum ^or^bop,tum a A/rj^s lpiis peculiariter nominatam , lub 
le continens. , _ 
Eft enim vna Halica ex Zea,qua: femen appellatur,propria quide ac genuina, qua: a Pli- 
niojhb.xxn.res Romana elTe fcrtur,Magm Pompeij tempore nondum m.vfu.Hax a Paulo 
aEglneta Grxce «Aig dicitur,& a xwJpw ipfo prxparatioms modo ditrerc ; non enim gypfo &C 
arena veluti hic repurgatur,fed creta candorem perfeiftionemquefuamaffequitur. 
Elf vero & altera Halica,ex Zea in Africa degenerante,cognomento adulterina, Grxco- 
rum Chondro fimillima: gypfo fiquidem Sc arena, veluti Chondrus perficitur: licet tamen 
Halica quidem ex degenerante; Chondrus veto ex Dicocco Zea, fiat. Nam prxparandi ra- 
tioapud vtrafque nationes conlimilis, eandem efferem prorfus oftendit, quemadmodum 
&eadilfimilisresdiuer(as.Non enim tam fpecics frumenti,quam prxparandi conficiendiq; 
ritusacmodus confiderandus.Frumenti enim aliqua diuerfitas,fpeciem rei fadlitix non vi¬ 
detur mutare,modo in prxparandi ratione nihil varietur. Siquidem ex Zea de Hordeo Far: 
ex Zea & Hordeo fylueftri Chondrus: ex Hordeo & Tntico Ptifana confici polTunt. 
Qua autem ratione Chondrus conficiatur ac prxparetur.in libris De agricultura, fitiera» 
^wwowxffl^Conftantino Imp.dicatis a CalTio Diony fio V ticenfi.docetur ins verbis. 
Zea tunditur & in feruentem aquam inficitur,ac premitur;deinde gypfum album tuf'um 
cribratum ,& arenxalbiffimx ac fubtiliffimx ad gypfum pars quarta paulatim admilcetur, 
donec Zea probe repurgetur.Prxparetur aute in Canicularibus diebus, ne acefcat. Pottqua 
vero rurfus totus perpurgatus fuerit,per cribrum denfius excutiatur. Optimus eftChondrus, 
qui primum excuffuself: fecundum locum habet,qui fuccedit: deterior autem tertmseft. 
Halicarum vero prxparationem Plinius lib.xvm.cap.xi.tradit. Halica fit,inquit,ex Ze?, 
quam femen appellauimus: tunditur granum cius in pila lignea, nam lapidis duritia conteri- 
tur.Nobilius.vt notum eft,pilo vindorum poenali opera, primori inelf pyxis ferrea .excudis 
inde tunicis,iterum lifdem armamentis nudata conciditur medulla; ita fiunt Halicx tria ge¬ 
nera,minimum,acfecundarium ;grandiffimurtl vero dqalpnuji appellant: nondum habent 
candorem fuum.quo procellunt,lam tamen Alexandrini- prxfcruntur.Poifea,mirum dictu, 
admifcetur creta,quxtranfit in coipus,coloremq;& teneritatem adferr. 
Deinde paulo infra: Halica adulterina fit maxime quidem cx Zea, qux in Africa dege¬ 
nerat . Pinfunt cum arena, & fic quoque difficulter conterunt vtriculos , fitque dimi- 
dij modij menfura, polfeaq; gypfi quarta pars infpergitur, atque vtcohxfitfarinariocribro 
fubcernunt. Qux in eo remanlit.exceptitia appellatur,& grandifiima elf: rurfus qux trafit, 
arctiori cemitur,&fecundaria vocatur: item cribraria, qux fimili modo in tertio remanfit, 
cribroangultidimo , & arenas tagtum tranfmittente. 
EthadenusquidemCadij.&Plinij verba:ex quibus manifeftumeft,aAi^t a Chondro 
differre,& Chondrum cum fecunda Plinij Halicaconuenire ; vtramque item rem faSinam 
effe.Scnonpeculiariafrumentorum genera. 
Cxtcriim Chondrus, vti Paulus libro primo tradit,egregie nurrit,&glutinofosparit hu- 
moresjverum puls ex eo confecta nocet,quoniam quamprimum craffefcens incoftaperma- 
net.Probarur magis ^i/Ao; >pf usex integro Chondro bene deco&o.cxpreffusptifanQimilis. 
A^Aigin exteris Chondro quidem tefpondet.fedaluum magis adffringit. 
Galenus Chondrum valenter nutrire, ac fuccum lentum habere affirmat: fiue in aqua 
duntaxatco6fus,cum mulfo,vino dulci,adftnngenuve: fiue cum oleo faleque frixus fuma¬ 
tur. 
