BESCHRYVING 
van Di PRUIMEN. 
25 
2 ^ 3 jarig Ent-gewas, dewyl de oudere bezwaatlyker aan de 
groei raken, en flegter voortgang maken. 
§ 10. 
De Pruim-Bomcn willen niet veel gefnoeit wezen, inzon¬ 
derheid Stam-bomen , dewyl ze daar door minder dragen; 
Men ihoeit derhalven alleen het flegte, ondeugende Hout 
weg, als mede de Takken die verwarringe veroorzaken en te 
overvloedig zyn, om de overige wat meer aandoening van 
de Lugt en Zon te doen genieten. 
§ 11. 
Deze Boom draagt doorgaans niet zeer vroeg, inzonder¬ 
heid als hy fterk groeit, maar wat bejaard geworden zynde, 
betaalt hy zyn agterftallen rykelyk. 
§ 12. 
De Pruimen worden zowel rauw, als op verfcheiderhande 
wyze geftooft zynde, genuttigt; dog rauw worden ze voor 
zeer ongezond gehouden, inzonderheid als ze wat veel ge¬ 
geten worden, want dan kunnen ze Buik-krimpingen, Buik¬ 
en Rode-loop veroorzaken. Hoewel dit hooftzakelylt moet 
verftaan worden van de flegte, waterige, iaf-zoete zoorten, 
als by voorb., d e Ros-pruimen, Sptllingen, Enkdde Beere 
Witte, en diergelyke; de goede zoorten die wat vaft van 
Vleefch en geurig zyn, zullen weinig hinderen, inzon¬ 
derheid al ze na de Maaltyt en niet al te overvloedig gege¬ 
ten worden: Onder alle zoorten word die voor de gezond- 
fte gehouden , die men in Hoog-Duitfchland Quets noemt, 
en aldaar veel groeit en zeer aangenaam van fmaak is; dog 
die hier te lande niet wel ryp, en dus zo finakelyk niet en 
word, ten zy met een heel goed Jaars-faizoen. 
§ 13 . 
De Pruimen wazemen meed, gelyk de Druiven, met een 
Dauw uit, dat haar, inzonderheid de blauwe, zeer bevallig 
op t oog maakt; weshalven men ze zeer voorzigtig, en met 
droge Handen moet plukken en hanteeren, als ze in haar vol¬ 
maakte cierlykheid op de Tafels zullen verfchynen. 
S ' 4 - 
In Duitfchland en Frankryk worden de Pruimen veel gflJ 
droogt, ’t zy in een Bakkers - of in een expres daar toe ge¬ 
maakte Droog-oven , om daarna, geftooft zynde, als een aan¬ 
gename Spyze te nuttigen; en dus worden zeniet ongezond 
geagt, zelfs niet voor zieke Menfchen: Ze maken de Buik 
zagtjes los, en worden tot dien einde veeltyds in een Pruim- 
zopje bereid, waar in men, indien’tnodig is, nog een wei¬ 
nig Series-bladen (omtrent $ of 5 Lood), met wat Cremor Tar- 
lari (i Lood), in een linnen doekje gedaan zynde, kan doen 
weeken, of een weinig zagtjes laten met opkoken, daar by 
voegende, zo men wil, wat Zuiker: Of men kan ’er wat 
Manna (een paar lood) in het warme Sop fmelten, ’t welk 
een deftig laxterend Sopje worden zal voor Hypocondriake, 
Scorbutige, en andere met verfloptheit gepynigde Menfchen. 
Tot het drogen worden goede, fmakelyke, vleefchige 
zoorten gekozen, wordende in Duitfchland de voorgemelde 
Quets daar toe veel gebruikt, die een byzonder geurig 
Gejloofs maken; en in Frankryk worden de Blauwe Damas, 
Brignolcs, Perdrigons, Diapreés, en St. Catbarine daar toe 
veel geagt. 
S 15- 
De Pruimen worden ook veel geconfyt , zo wel nat als droog. 
Om dezelve nat te confytens zo neemt Pruimen die vlee- 
fchig en geurig, en maar even of nauwelyks ryp zyn, prikt 
ze op een plaats 10 a 12, ’t welk gedaan word, op dat de 
Zuiker beter zoude daar in dringen, legt ze dan een korte 
tyt in koud Water, daar na doet ze in een Steenen Pan met 
ander Water, en laat ze op een Vuur een weinig koken 
tot dat ze beginnen te dry ven; doet ze dan in het Water 
koud worden, en fpoelt ze daarna in ander Water wat af, ver¬ 
volgens op een Teems gedaan zynde, laat ’er ’t water aflek¬ 
ken: Doet ze dan in een dunne gcclarificetrde Stroop van 
Zuiker (Pcer-boom § 12.), tot dien einde van te voren ge. 
reed gemaakt zynde, en laat ze daar in langzaam koken tot 
dat de Syroop een bequame dikte heeft; doet de Pruimen 
dan* 
H 
