jé' B E S C II R Y V I N G van 
§ 4 - 
lly word by om voortgetcelt meed door middel van de zui¬ 
ging op Pruim, willende ’t enten of oculeeren zo wel niet 
gelukken. Men kan die ook, gelyk in Frankryk, halten, &c. 
gefchied, vermeerderen door het Zand, namelyk door de Pit¬ 
ten tier Amandels , welke na'datze de Winter over te meuken ge¬ 
daan hebben, in ’t vroege Voorjaar in Greppels die i', Voet 
van malkander gemaakt zyn, gelegt, en de jonge Boomtjes, 2 
k 3 jaareh oud zynde, verplant worden; maar de ondervinding 
heeft geleert, dat zodanige het verplanten niet wel kunnen ver¬ 
dragen, liegt gewas maken en ligtelyk verderven, ui niet oud 
worden ; ook kunnen ze de drenge Winters minder tecgen- 
daan als de op Pruim gezoogde. 
Aan de Amandel-botm valt weinig te fnoeijen, men moet 
alleen de jonge Loten Jaarlyks tot omtrent de helft inkorten, 
inzonderheid aan jonge Bomen, dewyl dezelve anders, om 
dat deze Boom van natuure lange Loten maakt, van onde¬ 
ren te naakt zouden worden; ook fnocit men tedens die lak¬ 
ken weg die fovervloedig zyn of verwarring veroorzaken, 
mitsgaders het onnutte, magere, en het doode Hout. 
§ ó. 
De Karntjes- Amandel, in ’t Latyn van de Botanici ge- 
naamt Amygdalus foliis petiolalis haft attenuiatis. Linn. Gen. & 
Spec. Amygdalus indica , nana. H. Reg. Paril. P. Tourncf. 
Amygdalus pumila. M. Hort. Reg. Bles. Amygdalus nam 
Munt. ware Oeff. & Ilidor..; is een klein Heederagtig Boom¬ 
gewas, wadende maar 4-15 Voeten hoog, en gelykende 
de gemeene Amandel in Bladen, Lloemen, en Vrugten, be- 
halven dat ze in alle delen kleinder zyn; de Vrugt is bitter, 
en de jonge Takken zyn bleek-geelagtig. Dog deze word 
maat alleen geplant om haar cierlyke Bloemen , en word 
ligtelyk voortgezet door haar Uitlopers. 
Men moet deze Zoort niet verwarren met de Kaantjes- 
Perftk , waar van te voren gemeld is. . 
de AMANDELEN. 
% 7 - 
De Amandels, zyh, gelyk bekent genoeg is, eene zeer aan¬ 
gename Vrugt om te eten, te weten de zoete, ’t zy verfch 
van de Boom of daar na gedroogd Men houd ze ook voor 
zeer gezond en voedende, vóornamelyk voor zwakke Men- 
fchen, die door ziekte, reizen, of anderzints hunne kragten 
verloren hebben, verderkende de L,evens-geeften zeer, en 
maken goed Bloed. 
De zoete Amandelen worden ook in de Keuken georbert; 
men maakt daar van lekkere Taarten, Marfepein , &c. De 
Zuikcr-bakkers eandelizeeren of overtrekken ze met Zuiker, 
waar door ze lieüyker en ook niet ongezonder om te eten 
Worden. 
§ 3 . 
Men maakt ’er ook een Atnandel-melk van, die zeet lieflyk 
frnaakt, en in plaats van Chocolade kan gedronken worden, 
hebbende na genoeg dezelfde kragt, en is in voorgemelde 
Omdandigheden zeer dienftig. 
Om deze Melk te maken, zo neemt bede zoete Amandels, 
pelt dfzelve, en op dat zulks te ligter gefdrieden kan, zo 
legt men ze in warm Water en laat ze daar in wat vveeken, 
zo zal de Schil gemakkelyk afgaan; gefchilt zynde, dampt 
ze in een Steenen of Houten Morder met een houten Stam¬ 
per, een weinig heet Water ’er by voegende, tot dat ze heel 
fyn gedampt zyn; daar na doet ’er nog zo veel Water by 
dat ’er tot 4 Oneen gepelde Amandels ruim een Pond, dat 
is, omtrent een half Mingelen Water, bykomt; alles wel ge- 
mengt zynde, zo giet het door een doek, en wringt of 
perd het wel uit, vervolgens zet het doorgezygde Vogt, 
dat wit als Melk is, op ’t Vuur, voegt daar by witte Zui¬ 
ker naar believen, om ’t zoet te hebben, laat ’t een weinig 
zagtjes koken, en drinkt het dan warm als Chocolade: Wil 
men deze Melk nog aangenamer en kragtiger hebben, zo 
voegt ’er wat goed Roze-viater ten eerden, in plaats van 
gemeen Water, by, of in ’t koken een weinig heel fyn ge- 
poeijerde Camtcel en een weinig Amber gris (1 h: grein) j 
hoewel 
