»;»ƒ., Foyage du Levant, en andere, bedienen, orh deVrug- 
ten ryper en overvloediger te doen zyn, en van welke Ca¬ 
prificatie reeds de Ouden in de allcrvroegfte tyden geweten 
cn gebruik genaakt hebben, gelyk men leeft by Sttid. 103. 7. 
Plutarch: 1. 700. en P/in. Lil>. XP. ip. welke Caprificatie 
hier in beftaat: In de Zomer-tyd groeijen in de Vrugten vati 
de gemelde wilde Fyge-boom een Zoort van InfeSin, die daar 
in Eyertjes leggen , waar uit een ander Zoort van vliegende 
Wormen ontftaat, die voor het afvallen der Vrugten verhui¬ 
zen, en na de Vrugten der tamme Fygen overvliegen, als ze 
daar digt by (laan, om er hun Voedzel uit te haaien, krui¬ 
pende tot dien einde door de Opening, die die Fyg tegen haar 
Rypwording aan het uiterfte einde (§ 17.) maakt, na bin¬ 
nen in de Vrugt, welke aandoening men bevonden heeft* 
dat de Vrugt vroeger ryp en fmakclyker doet worden. In 
navolging nu van deze ondervinding, zo nemen de Imvoon- 
ders van’t gemelde Griekenland, &c., omtrent St.Jans-dag, of 
wanneer ze zien dat die Wormtjes beginnen uit de Vrugten 
te vliegen, Takken van deze 1vilde Fyge-boom, en binden 
die aan de tamme Fygc-boomcn vaft, op dat de Wormtjes 
derzelver Vrugten zouden aandoen, en hunne voorgemel¬ 
de Uitwerking verrigten, en ’t welk ze geduurende twee 
Maanden lang met zorgvuldigheid, hares profyts-halven, 
waarnemen; dit is dan het gene men Caprificatie noemt. 
Wat nu aangaat de Oorzaak van de gemelde Uitwerking 
der Wormtjes aan de Vrugten , daar van geloofden de Ou¬ 
den, dat zulks gefchiedde door de Steking, Wonding, en 
Zuiging der Vrugten, als waar door dezelve van haar over¬ 
vloedige en onnutte Zappen ontlaft en de overige beter geprre- 
pareert wierden; ook teifens de Zonne-ftralen beter konden 
indringen , en dus de Vrugten vroeger en volmaakter ryp 
doen worden , gelyk men zulks in het algemeen lezen kan 
by Jobanncs Bauhinus , die vermaarde en waardige Kruid-be- 
fbryver van zyn tyd. Dog de nieuwe Onderzoekers der 
Natuur, inzonderheid de meergemelde Heer ProfeJfor LIN- 
N/EUS, en zyne Navolgers, hebben deze zaak naukeuriger 
onderzogt, en zyn van een geheel ander gevoelen, namelyk, 
dat de gemelde Wormtjes in dezen niets anders verrigten, 
als dat ze overbrengers zyn van het vrugtbaarmakende Stof 
(Farina fascundamj van de Mantjes-vrugten naar die der IFyfjes, 
of tamme Fygen s dewyl, wanneer de gemelde InfeSten ver¬ 
anderen en Vleugels verkrygen, het de tyt is dat de Man- 
tjes- of FFilde-Vyg bloeit, kunnende als dan niet uit de Vrugt 
gaan , zonder dat ze met het vrugt bare Stof beladen zyn, 
het welk ze dus aan de tamme Fygen toebrengen, en dezelve 
Vrugtbaar maken. Men zoude kunnen zeggen, dat men de 
Vrugten, zonder die InfeSten evenwel ziet ryp en fmakelyk 
worden, gelyk by Ons en elders gefchied; hier mede is het 
gelegen als met de Vrugten van veele andere Gewaden, die 
hunne rypheid verkrygen buiten ’t By-zyn van ’t Mannetje. 
En indien die gemelde Caprificatie niet zeer nuttig bevonden 
wierde, zouden zig de Inwoonders van voorgemelde Landen 
niet daar van bedienen , en zulks NB. van zeer oude tyden 
af. De vermaarde Tournefort, die de Caprificatie in de Griek- 
fche Eilanden zelfs gezien heeft, verhaalt, dat de Fyge-bo- 
men aldaar, door die behandeling, wel 10 maal meer Vrug¬ 
ten geven als in Frankryk. Dog dit zy hier genoeg gezegt 
over deze Stofte; diebreeder daar van begeert onderrigt te zyn, 
kan lezen de fraaije Dijfertatie van Cornel. Hegard, Suec. over 
de Zoorten van Fygen, haar Nuttigheid, &c. Ik moet nu nog 
iets melden van het Oeconomifhe Gebruik der Fygen. 
§ ‘9- 
De rype verfche Fygen zyn eene zeer aangename Vrugt* 
worden ook voor zeer gezond geagt, en voeden zeer; wes- 
lialven Eobanus Hcjfus ook aldus daar van fchryft. 
Ergo tot inter opes regnantis frullibui anni 
Prima locum merita Ficus £5? Uva tenent, 
Utraque nam fuccis implet melioribus, (F ttil 
Qux rnccant vitii damna ferentis habent. 
Dog ze moeten, om gezond en fmakelyk te wezen, wel 
ryp zyn, want, de nog niet wel rype, zeer fchadelyk voor 
