?3 
BES C II R Y VING van de DRUIVEN. 
§• 4 6 
Aangaande de Wyn , dat het uit de rype Druiven geperfte 
Sap is, die is zekerlyk een uitftekende gave van God-, want 
die niet alleen de voornaamfte en gezondfte drank der Men¬ 
fchen is, en die ook matig gebruikt wordende, des Men¬ 
fchen Hert en Ziel verquikt en vervrolykt; volgens het zeg¬ 
gen van den wyzen Koning Salomon , en derhalven ook van 
alle Menfchen in de geheele wereld (behalven van de Maho- 
metanen) hoog geagt en naar alle Geweften, daar die niet 
groeit, uit de Wyn-landen gezonden word, maar die ook, 
wegens zyn uitmuntenheid, meeft: de Drank der voorname en 
ryke menfchen is; dog behalven dat de Wyn voor de voor- 
naamfte Drank verftrekt, zo is dezelve daarenboven ook dik- 
wyls een der befte geneesmiddels voor veelerlei Ziektens en 
Gebreken der menfchen, wanneer die verftandelyk en wel van 
pafte geordineert en gebruikt word: Ook worden veele Ge¬ 
neesmiddelen, zoo in de Apotheek als andere, van dezelve ge¬ 
maakt of met dezelve toebereid. Edog de Wyn is zeer ongelyk 
van deugt en kragt, maar ’t Climaat waarin die voortkomt, en 
derhalven heeft men zo veelerlei verfchilige Wynen, zo wel 
van de Roode als van de Witte; het zoude ondoenlyk zyn» 
alle de differente zoorten hier te willen opnoemen, wy laten 
de kenniffe daarvan aan de Wynverkopcrs en andere over, die 
daar met te doen moeten hebben, en zeggen hier dien aan¬ 
gaande alleen maar, dat hoe warmer een Landfchap is, hoe 
flerker en ook zoeter de wyn daarin valt; en daarom is het 
geen wonder dat de ItaUaanfche , Spaanfcbe , en veel andere 
Wynen uit diergelyke warme of nog heeter Landen, zeer fterk 
en zoet zyn , zelf zoodanig, datze in die of ander Landen, 
niet zonder menging met goed water kunnen gedronken wor¬ 
den , te weeten voor den dorft, en inzonderheid in heete ty- 
den : want zoodanige fterke Wynen, hoe gezondze anders 
kunnen zyn, matig en als Medicyne gebruikr WQrdende, zyn 
zeer fchadelyk als menze te veel drinkt; menig een heeft 
hiervan droevige ondervindig gehad, of zyn doodt daardoor 
verhaaft: Hier valt my een Hiftorie te binnen , die het den 
Lezer niet onaangenaam zyn kan te verhalen : Een zeeker 
ryk Duitfch Heer was een liefhebber van reizen, en teffens 
ook van een goed en ruim glas Wyn: dezelve in Italien ko¬ 
mende , en wel te Vicenza , alwaar de Wyn in die omftreek 
groeijende, niet alleen zeer aangenaam van fmaak maar ook 
heel fterk is; zogte zyn begeerte en fmaak in dien Wyn te 
voldoen , bezoekende tot dien einde alle de voornaamfte Her¬ 
bergen of Wyn-huizen dier Stad; maar om dat de Wyn in al¬ 
le Herbergen niet even goed of van de befte is, zoo zond hy 
zyn knegt over dag vooruit naar de Herbergen, om die Wyn 
te proeven, en ordineerde hem , daar hy den beften vond, 
by ’t weggaan aan de deur, of zeker hoek van ’t Huis, ’t 
woord Efi met kryt te fchryven, op dat Hy by ’t wandelen 
door die ftuaaten voorby de Herbergen, terftond zoude kun¬ 
nen weeten, waar hy om de befte Wyn in keeren zoude; maar 
wat gebeurt ’er? dien Heer bediende zig van die lekkere Wyn 
zoo veel en lang, dat hy eindelyk daar van gevaarlyk ziek 
kwam te worden , welke ziekte hem ook binnen korten ’t ver¬ 
der drinken van fterke en heete Wynen kwam te beletten, name- 
lyk de Doodt maakte ’er een einde van : De getrouwe Knegt 
hier over bedroeft zynde : wilde zyn Heer met een Graf- 
fchryft vereeren, en maakte tot dien einde het volgende Verfie, 
EJl, Efi, Efi, 
Propt er nimium Efi , 
Domims mus mortuus efi. 
De ItaUaanfche Wynen zyn in het algemeen zoet en heet 
van aart, hoewel op de eene plaats meer als op de andere; 
maat ze hebben meeft die Eigenfchap, datze niet lang duiren 
of oud worden kunnen, weshalven men dezelve ook weinig 
ver buiten Italien vind. De Spaanfche Wynen zyn ook zoet, 
vetlyk en fterk, maar deze kunnen langer duiren, en wor¬ 
den derhalven ook in andere Landen vervoert, en onder de¬ 
ze zyn de Aïikante- , en Malagafche Wynen veel geagt. On¬ 
der de Duitfche IVynen zyn de Rhynfche- en Motzel-lVynin, 
de 
