III 
BESCHRYVING van 
§ 1 6. 
Het Hout deezes Booms, dat van natuur hard en geel- 
agtigis, word gebruikt om daar cierlyk Kiltmakers-, Draa¬ 
iers- en ander werk, tot Huislyk gebruik dienende en daar 
men lang dienft van hebben kan , van te maken. 
§ ' 7 - 
De Bladen van deeze Bomen dienen tot voeding van de 
Zyde-Spinncrs of Zyde-viormen , en zyn ’t eenigfte voedzel 
daar dezelve alleen van kunnen beftaan, want van andere 
Groente, die men haar by gebrek van deeze geeft, als by 
voorbeeldt Zalaad-, Netel-, Ype-bladen, enz., worden ze 
ziek en verderven. Daar en boven zyn de Bladen van 
de (Vitte zoon , die weeker en zagter zyn , beeter tot dien 
einde als die van de Zwarte. Daar worden in de warme Lan¬ 
den , daar de Zyde-wormen , om Zyde te verkrygen, veelge- 
queekt worden , geheele Tuinen of Bolfclien vol van geplant, 
niet alleen van de Onderhouders of Eygenaars der gemelde 
Wormen, maar ook van andere, om de Bladen tot ’t zel¬ 
ve gebruik te verkopen, waar van ze een goede wind ge- 
zegt worden te maken. 
§ 18. 
Hier zoude ik gelegentheid hebben, als ik uitweiden 
wilde, om van de wonderbare teelinge , verandering, en 
onderhouding der Zyde-wormen te fpreeken, maar dit gaa 
ik voorby, dewyl in deeze Noordlyke Landen de Voorttee- 
linge niet wel gefchieden kan , om dat ’t Climaat te koud 
is, zoo wel voor de Wormen , als wel inzonderheid voor 
derzelver Voetzel, te weeten , de Mocr lefie-boomen ; ik zal 
alleen nog maar zeggen, dat de onderhouding deezer Wor¬ 
men , en de daar door ontdaan zynde Zyde-fabryquen , haare, 
oorfprong hebben uit China, alwaar men wil, dat de Zyde 
en derzelver gebruik reeds voor meer dan 20 Eeuwen be¬ 
kent geweeft zyn, en van waar deeze weetenfehap in de 
Indien, vervolgens in Sirien, Perfien, Griekenland, en van 
de MOERBESI E-B O O M. 
daar eindelyk in Italien, ten tyde van de Keizer "JuJUr.-anut, 
gekomen is, en de Hiftorie zegt, dat twee Monniken die 
Wormen , in die tyd, in Europa overgebragt hebben , waar 
van naderhand alle de Zyde-wormen voortgekomen zyn, 
die thans Europa vervullen. ( * ) 
Men leeft ook, dat zeeker IConing van Frankryk , (welke 
Koning ’t geweeft is en waar ik ’t geleezen heb, is my 
ontfebooten) op zyn Bruiloft ’t eerft in luropa een paar 
Zyde koitzen , als een Stofte van Koninglyke waarde , ge- 
draagen heeft. Nu zyn de Zyde kouzen en andere zyde 
Stoffen , zodanig gemeen, zelf by de gemeene Burgers, die 
de aanzienlyke tog alles na doen willen , dat andere goede 
Europeefche Stoffen , daar zig onze V )or-ouders alleen met 
dekten en opfehikten , weinig daar teegen gereekent wor¬ 
den. Sic tempora fic mores. 
§ 1 9 - 
Dit moet ik van deeze Boom en t’effens van de Zyde- 
Spinners nog, als een mogelyk nnttige zaake , aanmerken, 
dat, als men wilde onderneemen , hier te Lande de gemel¬ 
de Zyde-Spinners aan te vokken , tot verkryging van Zyde 
voor de Fabryquen, in navolging van andere niet zeer ver 
afgeleegen Landen , het zelve , naar myn gedagten , by ons 
eeven zoo wel als in die Landen zoude kunnen gefchieden; 
maar op wat wyze , zoude iemant kunnen vraagen ? waar 
op tot antwoord dient, 1. Dat de ondervinding leert, dat 
de Zyde Spinners hier te Lande zeer wel kunnen voortge¬ 
zet worden , zoo wel als in warmer Landen , maar het man- 
queeft aan het Voedzêl voor deeze Diertjes, dat ze niet 
overvloediger by ons zyn , wordende gewoonlyk maar uit 
Liefhebbery by deeze of geene onderhouden. 
2. Dat men, om dit Voedzel in overvloed te verkrygen, 
tot dien einde in goede Zand gronden Bolfcben zoude kun¬ 
nen planten, van jonge uit ’t Zaad of anders voortg >queek- 
te Moer-befie hoornen, zoo als hier vooren aangeweezen is. 
(*) Procopius in Goih. Lib. I, Mich. Glycas Annal. Part. IV. 
Ee 2 
;. Deeze 
