BESCHRYVING van 
de KRUIS-BESIEN. 
126 
de , witagtïg van Koleur, en de derde zoort is doorgaans 
wat ruig of hairig: Wordende deeze beide voor de 1 ’rna- 
kelyldle geagt. 
De vierde zoort, die ook lange Lombartfche Kr uitheft en 
genoemt word, is wat langwerpig rond van gedaante, en , 
ryp zynde , geelngtig van Koleur. 
De zesde zoort is rondagtig van gedaante, en irood van 
Koleur; men vind hier van een grooter en kleiner zoort. 
De zevende zoort is donker purperagtig van Koleur, en 
eéllïgzints langer als rond, ook veeltyds een weinig ruig- 
ngtig of hairig; de Bladen zyn grooter als van de vorige, 
en de jonge Loten bogtig nederwaarts geboogen, het welk 
men egter ook aan zommigc der overige zoorten ziet, hoe¬ 
wel niet zoo veel of zoo krom. 
De ngtfte Zoort heeft blauwe Befien , en geen Doorns : 
Maar deeze zoort vind men in deeze Ge wellen zelden. 
§ 3- 
Een wilde zoort vim Kruis-beficn groeit in Hoog-duifch- 
land en elders, hier en daar in de Heggen in het wild; 
brengt heel kleine Befien voort, die meeftentyds glad zyn; 
daarintegen de meelle van de tamme zooiten grooter, en 
min of meer ruig of hairig vallen , ja men vind een en de¬ 
zelfde zoort, op de eene plaats zomtyds glad , en op een 
andere min of meer ruig, ’t welk van de Grond of ’t Climaat 
fchynt'af te hangen. 
Daar is ook nog een zoort met geel-bonte Binden , welke 
alleen om de Liefhebbery van de Kruid-beminnaars geculti- 
veert word. 
§ 4. 
De Kruis-bifien begeeren dezelfde zoort van Grond, 
Standplaats, en Cultuure als de jtal-befan, en worden ook 
op dezelfde wyze voortgekweekt; weshalven ik liet onnodig 
agt, om hier daar van wydlopig te fchryven : Ik zal alleen 
nog iets zeggen van derzelvcr Oeconomifch gebruik. 
§ 5- 
Dezelve worden, om uit de hand te eeten, juift niet zeer 
veel geagt, dewyl ze niet zeer verheven van fmaak zyn, 
hoewel ze ook haare beminnaars hebben; zynde de groote 
witte de fmakelykfle: Ze dienen bier te lande en elders 
meed voor de Keuken, en zulks eer ze ryp zyn, om de¬ 
zelve by Vleefch of Vifch te ftoven, of ’er een apart By- 
geregt met Suiker of Syroop van te maken, en by Vleefch 
of gebraden Vifch te eeten, en dus zyn ze, wel toebereid 
zynde, eene zeer aangename Spyze, welke Appetyt of 
Eetens-lnil verwekt, en gezond voor de Maag is. 
Tot dien einde worden de onrype Kruis-befien ook wel 
ingelegd , om ze in de Winter te hebben, zynde geen van 
alle Vrugten, die, ingelegt wordende, haaren fmaak zo na- 
tuurlyk behouden als deze. Het inleggen gefchied aldus: 
Neemt Kruis-befien, die vers geplukt, en nog niet ryp zyn, 
en verleed ze fchoon; doet ze dan in droge Flefien, maar 
met meer dan fchaars tot aan den hals toe vol, dog de flefien 
maakt men eerd van binnen droog, met heet zand, dat ’er 
de minde vochtigheid niet in blyft; dopt die dan ter degen 
vad, met een kurk toe, en bind een blaasje daar overheen; 
en wil men die wel bewaren, Zo legt men die Fieffen op 
latten, het onderde boven, in de kelder. 
Andere koken die, en nemen een ketel, en leggen droo 
op de bodem, en zetten de fieffen daar op, en dan vol wa¬ 
ter gedaan, en zo te gelyk over het vuur gehangen, en zagt- 
jes laten koken, een uur of anderhalf, en dan uit de ketel 
genomen: En is men bang, dat de Fieffen zullen fptingen, zo 
fpreid men een oude deken op de vloer, en zet de fieffen 
daar in, en dekt die toe, om ze van langzamer hand koud 
te laten worden; en wanneer de flefien koud zyn, zo legt 
men die,' het onderde boven op latten in de kelder, tot dat 
men ze wil gebruiken. 
5 6 . Uit 
