174 
VERVOLG op de NATUURLYKE 
Tad. deezen flechts werktuiglyk, en men wilde dit anders zo gering geacht 
XXIV. fchepfel alle begrip, inbeeldingskracht, en het vernuft ontzeggen, ja tiaar 
alleen houden voor een zo kundig en fyn ftoflyk zamenftelfel, op het welke 
de uitwendige perfing van de lucht, van het licht, en van het geluid, enz. 
zodanig werkte, en het in zulke beweging konde brengen, dat zy fchecne 
willekeurig te werken, zo zoude zulke eene dierlyke machine, evenwel 
nos croote, ia grootere bewondering verdienen, dan het grootfte en aan- 
zienlvkfte voordbrengzel der kunst; omdat het, na zulke eene merkelyke 
verandering liaars werktuig gelykende ligchaams, (als de verandering tot een 
popjen naamlyk,) echter haar reeds voor lang volbragt bouwfel, dat nu 
hechts een weinig befchadigd is, om zo te fpreeken weder van nieuws 
af aan kan beginnen, de betchadigde plaats ontdekken, en de verbetering 
in ’t werk ftellen , zonder daardoor iet aan haare overige werktuiglyke 
bedryven te benadeelen : maar is iet dergelyks wel van een bloot dier- 
lyk werktuig te verwachten ? en zoude wy alle zwaangheid in deezen te 
boven komen, zo wy de dieren begrip, inbeeldings- en oordeel- kracht en 
geheugen volftrekt ontzegden? zou niet veel eer een voortreffelyke rei- 
marus, ons opzyne zydc trekken, en zouden wy hem niet gelykmoe¬ 
ten geeven, als hy zegt: „ Dergelyke voorbeelden toonen overtuigend, 
„ dat de dieren een bepaald model van hunnen arbeid in hun hoofd heo- 
, ben, en het afvvykende, of verftrooide naar zulk een voorfchnft ver- 
” anderen, en tot zamenftemming brengen; gevolglyk , dat zy niet, als 
” enkele werktuigen, aan hunnen zekeren arbeid bepaald zyn? -— In¬ 
derdaad onze Rups heeft zig in voorverhaalde werking, meer kunftig dan 
werktuigelyk getoond; waarom ik het liever houde met den gemelden 
Heere rejmarus, (die in zyn nuttige waarneemingen over de driften 
der dieren, hoofdzaaklyk echter over hunne kunst-driften, deeze onverr 
nuftige fchepfelen, voor ’t minst zo veel deels aan het verftand geeft, ais 
zytot hunne dierlyke verrichtingen noodig hebben,) dan met den anders groo- 
ten CARTESius, of andere, met voorgemelde gevoelens ftrydende den¬ 
kers : indien ik intusfehen myn onderzoek meermaals hadde willen herhaa- 
len, zoude myne Rups zekerlyk te ver verzwakt, en voor de verande¬ 
ring onbekwaam geworden zyn. 
§• 7 - 
Om my nu niet van myne Kapel, waarop ik zulke eene groote hoop 
gevestigd had, geheel te berooven, begroef ik de Rups weder zorgvuldiglyk 
onder de aarde, en zag niet eer weder na haar om, als in de maand van 
Mei, toen ik, tot myn grootfte genoegen, een popjen vond, zo als on- 
Fig. 4. der Fig. 4. afgebeeld is, achter welk de afgeftroopte Rupfenhuid nog lag, 
die by het aanmaken nog eenige beweeging maakte; wel is waar, zy zag 
