192 VERVOLG o PD e NATUURLYKË 
Tab. de maand December des jaars 176a, eene koude welke niet alleen in dcc- 
^ixvu. zen 00J d, maar ook over een groot gedeelte van Europa nog tot ver in het 
jiar 1763 heeft aangehouden, zo zelfs dat de gevolgen daarvan voormen- 
fchen en vee hoogst gevaarlyk waren, en de verdienstelyke Doftor en Pro- 
fesfor, DELius, die de Er langer Academie zo veele eere aandoet, niet 
zonder groote vlyt, door het zakken van de kwik, waargenomen heeft, 
dat op den 15 February, de graad van koude, op 14 en graad onder 
o geweest is *; niettegenftaande deeze groote koude en fcherpe lucht, aan 
welke ik myne Rupïjens op 21 December 1762, blootftelde, in een met 
floers bekleed, en met aarde aangevuld glas, benevens een paar jonge Sa- 
limanders, die meer dan een half jaar lang zonder voedzel geweest wa¬ 
ren, in een ander dergelyk glas, bleeven deeze tedere en naakte Rupsjens 
nog in.’t leven, daar in tegendeel de jonge Salamanders, hun door den 
honger reeds byna uitgebluscht leven terftond geheel verloren , offehoon 
de koude toen nog op verre na zo ftreng niet ware als op den 15 Febru- 
ary des volgenden jrars 1763: intusfehen zouden myne Salamanders de 
koude ook wel doorgeftaan hebben, hadde ik ze niet vooraf zo lang zonder 
voedzel gelaten, maar of andere foorten van dieren, den bedoelden kon¬ 
den nacht, of ook den gantfehen winter door, in eene plaats, zodanig 
aan de ftrengheid der lucht blootgefteld, als het verblyf van myne Rupfen, 
zouden doorgeftaan hebben, zonder benadeeling van hunne gezondheid, 
komt my zeer onwaarfchynelyk voor: ik heb echter in het meergemelde 
Jaar, 1763 waargenomen, dat de aanhoudende drooge winterkoude, de 
gedachten van hun die gelooven, dat dezelve zo niet allen, ten minsten 
de meeste Rupfen, doodlyk is, niet bewaarheidt; maar wel dat integen¬ 
deel daarna, verfcheidene foorten van fchadelyke Infeéten als mede andere 
die minder bekend zyn, en zulken welken zig in veele jaaren lang maar 
zeldzaam opdoen, by ons gevonden worden: echter wil ik desaangaande 
niet ftellig verzekeren, dat alle koude en drooge Winters den Rupfen on- 
fchadelyk zyn: de drooge lucht kan dikwyls zwanger weezen van fchadelyke 
zwaveldampen, die even gemaklyk als het vochtige en koude winter- 
weêr, (dat volgends myne gedachten, de Metten nog veel fchadelyker is.) 
den dood deezer diertjens veroorzaaken, want de minste Rupfen zyn be- 
ftand tegen eene zeer vochtige koude; zy worden dan ziek, en verlie¬ 
zen , als nog onvolwasfene fchepfels, het leven. 
S’ 4- 
Doch ik begeer my niet langer optehouden met natuurkundige gufingen 
over 
* Zie de Frankifchen Samml. von Anmerkungen aas der Naturlehre, Arzneygelehrheit, 
CEkonomie, &c. in 7ten Bande, 39 . ft. feite. 196-218. Nurnb. 1783. 8 vo. 
