plaat een gezigt bevat, ongeveer i mijl breed, terwijl hare diepte van 4, 5, 6 tot 7 vademen af- en 
toeneemt. Niet ver binnen haren wijden mond, splitst zij zich in drie kleine armen: Toega, Wakia en 
Baai genaamd. Bij het zeestrand zijn hare boorden zandig en droog; maar een eind landwaarts in , 
kronkelen de zoo even vermelde kleinere rivieren door een grootendeels moerassig land, bestaande uit 
eenen kleigrond, die met planten-aarde doormengd is. 
Daar de ontdekking der Prinses Marianne-straat als eene, tot de vollediger kennis van die wereldstreek, 
belangrijke gebeurtenis mag worden aangemerkt, zal eene meer bijzondere en uitvoerige beschrijving 
van dezelve, den beoefenaar der land- en zeevaartkunde, ongetwijfeld welkom zijn. Ik zie mij daartoe 
te beter in staat gesteld, daar Zijne Excellentie, de gewezen Minister van Koloniën, Graaf van den Bosch, 
mij wel het gebruik heeft willen vergunnen van het verslag, dat in der tijd door den Luitenant Langen- 
berg Kool, nopens dien togt, aan het Indische Bestuur is overgelegd. 
De korvet Triton en de schooner Iris waren, zoo ver bekend is, de eerste schepen, die de straat 
Prinses Marianne van het noorden inzeilden, en wel tot op omtrent elf geographische mijlen diep. 
Aldaar geen zoet water vindende, wendden zij den steven en keerden langs denzelfden weg, welken 
zij ingekomen waren, weder terug. In navolging der door den Heer KolfF geopperde meening, werd 
dit breede vaarwater, hetwelk in groote kronkelingen het lage, efïène boschland doorsnijdt, alstoen 
voor eene zeer groote rivier gehouden, ofschoon er ook genoegzame redenen bestonden tot de voor¬ 
onderstelling, dat het evenzeer eene doorloopende straat kon zijn, die een gedeelte der zuidkust van 
Nieuw-Guinea tot een afzonderlijk eiland maakte. Deze mogelijkheid en de gedachte, dat welligt die 
straat, beoosten de klippige en gevaarlijke engte van Torres eenen uitgang zoude kunnen hebben, 
moest noodwendig de belangstelling opwekken van elk, die in de bevordering der aardrijkskunde en 
van den handel een warm en innig aandeel neemt. Het Indische Bestuur, dat sedert zijne herstelling 
onder den sehepter van onzen hooggeè'erbiedigden Koning, reeds zoo veel voor de natuurkundige 
wetenschappen heeft gedaan, en geene gelegenheid laat voorbijgaan, welke slechts eenigermate tot 
de uitbreiding der kennis omtrent onze Overzeesche bezittingen zou kunnen bijdragen, heeft ook die 
niet verzuimd, om het onderhavige vraagpunt weldra te doen oplossen, en hierdoor — moge ook de 
uitkomst niet in allen deele aan de gunstige verwachting hebben beantwoord, — zich de dankbaarheid 
van eiken beminnaar der aardrijkskunde in hooge mate verworven. 
Aan den noordelijken ingang, waarvan wij op PI. 1 eene afteekening geven, is de straat bijkans twee 
geographische mijlen breed; doch van daar inwaarts, wordt zij langzamerhand naauwer, zóó, dat zij 
omstreeks het midden slechts ongeveer J, en eenigzins meer zuidelijk, zelfs maar nagenoeg §■ van eene 
mijl breedte heeft; terwijl zij verder, naar hare zuidelijke opening, weder eenigermate verwijdt, en 
wel tot de breedte van genoegzaam eene halve mijl. Hare diepte, naar den lagen waterstand berekend, 
heeft tusschen de 4 tot 10 en meer vademen; aan den zuidelijken uitgang alleen, vond de Heer Kool 
haar tot op bijkans 2 vademen verminderd, nemende zij binnen de straat gemeenlijk van de oevers naar 
het midden langzaam toe. De oevers zijn, langs de geheele uitgestrektheid van de doorvaart, laag en voor 
het grootste gedeelte moerassig; doch hier en daar vertoonen zich ook strooken lands, die een weinig 
