29 
kunnen veel ligt hiervan wel eenigzins oorzaak zijn geweest. Tot het volgende laatste kwartier of den 
4 den julij, troffen wij dagelijks frissche, stijve en ongestadige koelten uit het O. N. O. tot Z. O., met, 
ofschoon bewolkte en buijige lucht, altijd goed weder, doch des avonds, na zonneondergang, wat 
regenachtig. Daar wij echter van den 29 sten junij tot den 3 den julij in de straat Saraweri Wourat, aan 
den noordkant van het eiland Aidoema, digt achter vrij hoog land ten anker lagen, zoo kan men op de 
rigtingen des winds van dien tijd, niet veel staat maken. Hetzelfde valt ook aan te merken ten opzigte 
van ons overig verblijf op Nieuw-Guinea’s zuid-westkust, vermits wij alstoen onafgebroken in de bogt 
Oeroe Langoeroe vertoefd hebben, waar wij van drie zijden vrij digt door bergen omgeven waren, terwijl 
van de vierde of zuidzijde, eenige kleine eilanden ons insgelijks min of meer dekten; zoodat ook hier de 
winden verschillende wijzigingen moesten ondergaan, naarmate zij uit deze of gene streek kwamen. 
Van den 4 den tot den 10 den julij, of van het laatste kwartier tot de nieuwe maan — gaat de Heer Modera 
voort — was het hier dagelijks mooi weêr, met flaauwe en bramzeilskoelten uit het O., Z. O. en Z. 
Doch van den ll den julij tot den 7 den augustus, en dus van nieuwe tot drie dagen voor de volgende 
nieuwe maan, was de lucht meest alle dagen dik, nevelaehtig, vochtig en guur, met flaauwe, soms 
bramzeilskoelten uit het 0. en Z. 0., die zeer dikwijls vergezeld gingen van koude valwinden uit het 
Z. W. en Z. Z. W. De berg Lamantsjieri en andere omliggende hoogten, waren dan meest altijd zwaar 
en laag in wolken gehuld. — Van den 8 slen augustus tot aan het eerste kwartier of den 18 den dier maand, 
bleef de wind steeds veranderlijk tusschen het O., Z. en Z. W., met flaauwe koelten, echter zonder val¬ 
winden en met goed weder. Van dien tijd af tot den l stol september, op welken dag wij de kust van 
Nieuw- Guinea verlieten, waaide het voortdurend uit het Z. O., Z. en Z. W. tot W. Z. W., met flaauwe 
koelten; gedurende de eerste zeven dagen — van 18 tot 25 augustus — regende het iederen avond, 
doch na dien tijd behielden wij mooi weder, hetwelk slechts somwijlen door ligte regenbuijen afge¬ 
wisseld werd. 
Indien nu uit al het hier vermelde omtrent de winden, een algemeen besluit mag worden opgemaakt, 
dan zoude het blijken, dat langs de zuid-westkust van Nieuw-Guinea, de Z. O. moeson met afnemende 
maan zuidelijker tot zelfs Z. W. en soms W. Z. W. loopt; doch met wassende maan daarentegen, zich 
meer naar het noorden, tot N. O. en N. wendt. Neemt men voorts in aanmerking de menigvuldige en 
ten deele vrij sterke en lang aanhoudende regens, die wij gedurende de reis gehad hebben, dan schijnt 
zulks de getuigenis der inboorlingen allezins te bevestigen, dat ook langs dit gedeelte der kust van 
Nieuw-Guinea, even als in den Molukschen Archipel, de Z. O. moeson voor de zoogenaamde kwade of 
regen-moeson, de N. Westelijke daarentegen, voor de goede of drooge moeson moet gehouden worden. 
Deze weèrsgesteldheid staat dus in eene omgekeerde rede tot die, welke op de groote westelijke Sunda- 
eilanden heerschende is. 
De waarnemingen, aan boord van de Triton omtrent eb en vloed en de stroomingen langs de kust 
en uit het land gedaan, hebben de volgende uitkomsten opgeleverd. In de straat Prinses Marianne 
werd een geregeld vallen en rijzen van het water opgemerkt, hetwelk slechts eenmaal in de vier-en- 
twmtig uren plaats had, leverende dit gewoonlijk een verschil op van lf tot lf- vadem. Uit eene reeks 
zorgvuldig gedane waarnemingen in de bogt Oeroe Langoeroe, liet zich het gevolg trekken: dat bij volle 
Land- en Volkenkunde. 8 
