5 
De wakkere en ondernemende Will. Corn. Schouten en Jac. Le Maire kwamen, op hunnen avontuur¬ 
lijken togt om Kaap Hoorn en door de Zuidzee, in de maand julij 1616, onverwachts bij de oostkust 
van Nieuw-Guinea aan. Zij zeilden haar vele dagen achtereen, in eene noord-westelijke rigting, langs, 
en wierpen eindelijk het anker in de nabijheid van drie lage eilanden, die digt met kokospalmen waren 
bedekt, vrij sterk bevolkt schenen te zijn, en door de bewoners Moa, Insou en Arimoa genoemd werden. 
Naardien gemelde reizigers bij hunne poging om aldaar te landen, niet behoedzaam en voorzigtig genoeg 
te werk gingen, werden zij, bij de aannadering hunner sloep, door de inboorlingen met een’ regen van 
pijlen begroet, en zestien hunner manschappen daardoor verwond. Den 20 sten van dezelfde maand, 
zetleden zij hunnen togt <p nieuw noord-westwaarts voort en ontdekten, eenige dagen later, een schoon 
en groot eiland, dat, ter eere van Schouten, met diens naam werd bestempeld. Hetzelve vormt, met de 
eilanden Jobie, Bultig en het zoogenaamde Lange eiland, eenen noordelijken dam voor de groote baai 
Geelvink, in het noord-oostelijke gedeelte van Nieuw-Guinea. Latere berigten hebben doen kennen, 
dat het door de bewoners Mysory wordt genoemd. 
De Bevelhebbers der Hollandsche bezittingen in Oost-Indië, bezield van ijver en vol groote plannen 
om het gezag en de handelsondernemingen der Compagnie in die gewesten meer en meer uit te breiden, 
zonden weldra op nieuw vaartuigen uit, tot het doen van nasporingen omtrent de landen, derzelver 
bewoners en voortbrengselen, welke ten zuiden en ten oosten van de Molukken gelegen zijn. Met dat 
doel vertrokken in 1623 twee jagten naar de gezegde streken. Deze vaartuigen schijnen het eerst ergens 
aan den zuidkant van Nieuw-Guinea te zijn aangeland, waar J. Carstens, een der bevelvoerders dier 
bodems, met acht zijner schepelingen, verraderlijk aangetast en om het leven gebragt werd. Van daar 
stevenden alstoen de jagten naar de noordkust van Nieuw-Holland, en hier binnen de groote bogt 
gerakende, die den naam van Carpentaria draagt, ontdekten zij aan hare oostzijde het land, aan 
hetwelk de naam van Arnhem, naar een hunner vaartuigen, gegeven werd. 
In 1636 zond de Gouverneur-G ener aal van Diemen insgelijks twee vaartuigen, Klein-Amsterdam 
en Wezel genaamd, onder het bevel van zekeren Ger. Pool, naar Nieuw-Guinea. Pool vertrok den 
17d e n april van Banda, en deed de westkust van het land der Papoea’s op omtrent 4| graad zuiderbreedte 
aan. Hier begaf hij zich met zijnen schrijver en eenige matrozen naar wal; maar naauwelijks was hij 
aldaar aangekomen, of hij zag zich door eenen talrijken hoop wilden overvallen, en werd bij die gele¬ 
genheid met nog drie zijner reisgenooten wreedaardig vermoord. — Van Diemen gaf vervolgens, in 
1642, aan den koenen Abel Tasman bevel, om met twee schepen naar het zuidland op ontdekkingen uit 
te gaan: eene reis, die zulke gewigtige uitkomsten voor de zeevaart en de aardrijkskunde opleverde, 
en Tasmans naam, zoowel als ook dien van zijnen schranderen lastgever, op eene roemvolle wijze ver¬ 
eeuwigde. Daar wij ons echter hier alleen met dat gedeelte van dien gedenkwaardigen togt onledig hou¬ 
den, hetwelk tot Nieuw-Guinea betrekking heeft, zullen wij slechts aanmerken, dat Tasman, na Nieuw- 
Holland te zijn rondgezeild, langs de oostkust van Nieuw-Guinea koers zetlede, eenige dagen bij de 
eilanden Moa en Insou vertoefde, en vervolgens voorbij het eiland Schouten en om het noordelijke ge¬ 
deelte van het groote Papoeasche land, naar de Molukken stevende. Aan den noordelijksten uithoek 
van Nieuw-Guinea gaf hij den naam van Kaap de Goede Hoop: een’ naam, waarmede ook reeds vroeger 
Land- en Volkenkunde. 2 
