75 
» van Greenwich op de zuidkust, en van daar west-, noord-west- en noordwaarts op tot de Kaap de 
»Goede Hoop, op de noordkust gelegen, behoudens evenwel de regten, welke de Sultan van Tidore 
»op de distrikten van Mansary, Karongdefer, Ambarssura en Amberpon zoude mogen hebben. 
)) En opdat van deze bezitneming ten allen tijde zal kunnen blijken, zal door mij van deze plegtigheid 
«worden opgemaakt Proces-Verbaal, om te dienen daar en waar zulks mogt behooren. 
)) Aldus gedaan op heden den vier-en-twintigsten augustus aehttien-honderd-aeht-en-twintig. 
)) De Commissaris tot het in bezit nemen van 
)) de westkust van Nieuw-Guinea, 
)) VAN DELDEN.” 
De plaats, waar het nieuw gebouwde fort Du Bus stond, ontving den naam van Merkus-Oord, ter 
eere van den toenmaligen Gouverneur der Moluksche eilanden; terwijl tevens bepaald werd, dat de baai 
Oeroe Langoeroe en de daar naastliggende straat Saraweri Wourat, welke het eiland Aidoema van den 
vasten wal afscheidt, tot herinnering aan de schepen, welke aldaar het eerst hebben gekruist, voortaan 
den naam zouden dragen van Triton’s baai en Iris-straat. 
De Triton’s baai bestaat uit een ruim bekken, hetwelk omtrent twee geogr. mijlen diep en ééne mijl 
breed is; geheel naar binnen wordt het iets naauwer. Op den achtergrond van deze, ten oosten en 
westen door rotsige en steile hoogten bezoomde kom, verheft zich de berg Lamantsjieri, waarvan de 
zuid-oostelijke voet in eene zacht glooijende vlakte uitloopt, welke den noord-westelijken oever der baai 
vormt. Dit is de eenige geregelde vlakte, door ons in die streek gevonden, waarom dan ook daar, aan 
den kant der zee, de sterkte geplaatst werd (zie PI. 3). Haar bodem bestaat uit kalkgrond, die een 
weinig met kwartszand en kleiaarde is vermengd, eene lichte kleur heeft en van boven bedekt is met 
eene laag plantenaarde, gemengd met kalkgrond, ter dikte van omtrent één’ voet. Er werd tot acht 
voeten diep in den grond gegraven, zonder dat men op rotsen stiet. Daar, waar de sterkte ligt, bestaat 
de oever uit eene strook wit zand, waarin men, bij het delven van een’ kuil, reeds op eene diepte van 
anderhalven tot twee voeten, goed drinkwater vond. Niet ver oostelijk van daar, ontlast zich eene rivier 
in de baai, Walar Timbona genaamd. Dezelve komt uit eene diepe kloof, tusschen de bergen Laman¬ 
tsjieri en Oriori gelegen. Bij haren mond zijn de oevers laag en moerassig. Dit lagere strandgedeelte is 
van eene groote, ondiepe bank van zachten kleigrond omgeven, hier en daar met kalkzand vermengd. 
Deze bank neemt meer dan de helft van de binnenbaai in, en laat alleen aan den westkant derzelve een 
smal, maar zuiver en diep vaarwater voor schepen open. Midden in de wijde bogt liggen onderscheidene 
kleine eilandjes en klippen boven water, en meer naar buiten, voor den ingang der baai, vindt men 
insgelijks eenige kleine eilandjes en boven het water uitstekende klippen. De laalsten zijn, even als die 
binnen de baai en in de Iris-straat, van eenen koraalbodem, die bij de helderheid van het water de 
schoonste kleuren vertoont. De diepte der baai, van den ingang af, langs den westkant der eilandjes 
tot aan den hoek Koemoera toe, bedraagt tusschen de 60 en 30 vademen; terwijl van het laatstgenoemde 
punt, langs den Z. W. wal tot op ongeveer £ kabellengte van den oever, vóór het fort, dezelve 
langzaam afneemt van 30 tot 5 vademen. 
