80 
is het de vliegende visch (Exocoetus), welke onophoudelijk door hen vervolgd wordt. Van de ver¬ 
schillende soorten van makreelen, door ons te Makassar gezien, vermelden wij hier alleen: Scomber 
guttatus en Commersonii, die beide zeer gemeen schijnen te zijn. Minder menigvuldig, of ook wel 
slechts zeldzaam, kwamen ons verder nog de volgende visschen aldaar voor, als: Caranx xanthurus 
en Rottleri, Lichia (Chorinemus) aculeata, een Trichiurus, Coryphaena chrysurus, Stromateus niger, 
Mene maculata; onderscheidene Labroidei van de geslachten Scarus, Cheilinus, Epibulus en Julisj 
eenige Mugil-soorten, Glyphisodon melas en bengalensis, Premnas trifasciatus, Caesio erythrogaster, 
Gerres filamentosus, Amphiprion ephippium, Diacope Sebae en notata, Dentex obtusus, Serranus 
corallicola, merra en sexfasciatus, Mesoprion unimaculatus en annularis, Pristipoma kaakan, Scolopsides 
Vosmaeri en lycogenis, Holocentrum oriëntale, Scorpaena piëta, Pterois zebra, Sphyraena Commersonii, 
Mullus (Upeneus) vittatus, Therapon servus, Apogon novemfasciatus en nigripinnis, Diploprion 
bifasciatum, Umbrina Kuhlii, Otolithes argenteus, Platycephalus scaber, Sillago acuta, Polynemus 
tetradactylus, Pimelepterus indicus, Toxotes jaculator, en onderscheidene klipvisschen van de ge¬ 
slachten Chaetodon, Platax, Holacanthus, Drepane en Scatophagus, hoezeer de schubvinachtigen 
(Squamipennes) op verre na niet zoo talrijk zijn, als op de klippen en koraalriffen in de Moluksche 
wateren. In het algemeen moeten wij hier bij voegen, dat de meeste der bovengenoemde visschen door 
den geheelen Archipel heen schijnen verspreid te zijn, aangezien wij velen daarvan ook te Batavia en 
op andere kustplaatsen der groote Sunda-eilanden aantroffen; en dat voorts sommige van dezelve tevens 
uit de golf van Bengalen en zelfs van nog veel grooteren afstand, uit de Zuidzee zijn bekend geworden. 
Ten einde onze zoölogische waarnemingen geregeld achter elkander mede te deelen, wenden wij ons 
onverwijld tot de klasse der Amphibiën. De weinige tweeslachtige dieren, welke wij in de zuidelijke 
deelen van Celebes hebben te zien gekregen, bestonden in eenige slangen en hagedisachtige soorten. 
De gewone tweekammige krokodil (Grocodilus biporcatus) is zoowel op de reede van Makassar, als 
vooral aan den mond en binnen de rivier Goa zeer menigvuldig. Verschillende schinken, van welke 
de ver verspreide Scincus Kuhlii (Sc. multifasciatus, Kuhl.) de gemeenste is, zagen wij langs de wegen, 
onder struiken en tusschen steenen rondkruipen. Deze kleine onschadelijke diertjes zijn, ten opzigte 
hunner levenswijze, ware vertegenwoordigers der hagedissen (Lacertae), welke op de Oost-Indische 
eilanden ten eenemale gemist worden. Gelijk dezen, leven ook de schinken van allerlei insekten, 
voornamelijk van aardkevers, springhanen, vliegen, wormen, insektenlarven enzv. Zij koesteren zich 
soms met welgevallen in den warmen zonneschijn, en zijn zeer omzigtig en behendig. Eene kleine 
gekkosoort, naauw verwant aan den Hemidactylus fraenatus, wordt om dezelfde reden als deze, wegens 
de dienst namelijk, die het diertje door zijne jagt op muggen, nachtvlinders en andere lastige insekten, 
in de woningen der menschen bewijst, gaarne binnen dezelve geduld. De slangen, door ons in de 
bedoelde landstreek waargenomen, bepalen zich tot Coluber melanurus, Tropidonotus chrysargus, Dipsas 
Drapiezii, Tortrix rufa en Trigonocephalus viridis. Opmerking verdient het, dat deze laatste giftige 
slang, door ons nimmer op Java is aangetroffen, en ook aan onze Javasche bedienden volstrekt onbekend 
was, terwijl zij op de westkust van Sumatra en in de noordelijke deelen van Timor geenszins zeld¬ 
zaam is, en door Russel, in zijn Account of Indian Serpents, van Tranquebar is beschreven en 
afgebeeld geworden. 
