daartoe uitgenoodigd, andermaal, en wel met negen schepen, naar dit eiland, hebbende hij daar¬ 
enboven nog een Portugeesch schip, gedurende zijnen overtogt, op de hoogte van Bima genomen. 
Dadelijk bij zijne komst werd het kasteel der Portugezen, door de inboorlingen Kota Laha genoemd, 
in naam van Graaf Maurits van Nassau, door hem opgeëischt en, daar de Porlugesche Landvoogd, 
G. de Melo, niets minder dan mannelijken heldenmoed bezat, gaf hij, voor eenen ongunsligen afloop 
beducht, onder weinig vereerende voorwaarden, het fort en het geheele land, zonder slag of stoot, 
aan de Hollanders over. Het fort verkreeg alstoen den naam van Yietoria, dien het ten huidigen dage 
nog draagt. Amboina was aldus, door eene zonderlinge lotsbestemming, het eerste land, dat de 
Hollanders in Indië in bezit kregen en, gedurende een tijdvak van honderd-negentig jaren, onafge¬ 
broken behielden. In 1796 echter werd het door de Engelschen bemagtigd, en het deelde achtervolgens 
in den loop der groote staatkundige gebeurtenissen van de latere tijden. Bij den vrede van Arniens, 
in 1802, werden de Oost-Indische Koloniën, met uitzondering van Ceylon, aan de Bataafsche Republiek 
terug gegeven, en onder deze ook het eiland Amboina- doch in 1810, tijdens de inlijving van het 
moederland in het Fransche Keizerrijk, werd het op nieuw door de Britten genomen, en vervolgens, 
na de herstelde rust van het lang geschokte Europa, weder aan deszelfs oude, wettige bezitters afgestaan. 
De Nederlandsche Commissarissen, tot dat einde derwaarts gezonden, namen, in het begin van 1817, 
die vermaarde bezitting van het Britsche Gouvernement over. 
De hoofdplaats Amboina ligt ongeveer 21 geographisehe mijl, binnen de baai, ter zuidzijde van 
dezelve; gevolgelijk in dat gedeelte van het land, hetwelk van oudsher onder den naam van Lejlimor 
bekend is. Voor haar, aan den zeeoever, vertoont zich het fort Victoria (PI. 19 van onderen), een 
der grootste oude sterkten onzer Oost-Indische bezittingen. De grond, waarop de stad ligt, is vlak, 
doch verliest weldra deze gesteldheid, wordende zij spoedig, ten oosten en ten zuiden, door heuvelen 
en laag gebergte vervangen. Van die hoogten, met name van het gebergte Soja, stroomen onder¬ 
scheidene kleine rivieren, van welke drie, Wai Alat, Wai Tomo en Gadjah zijn genaamd, die hare 
wateren, digt bij de stad, in zee ontlasten. Een weinig meer westwaarts, binnen de bogt van den 
zoogenaamden Galgenhoek, heeft de Wai Nitoe hare uitwatering, liggende tusschen deze en de rivier 
Gadjah, het dorp Hative-besar (*), vermaard in de geschiedenis van Amboina, doordien deszelfs be¬ 
woners de Portugezen het eerst in den inham bragten (j-), en zij tot de oudste Christenen van het 
eiland behooren. Op geringen afstand, oostwaarts van de stad, stroomt eene eenigzins grootere rivier, 
Wai Roehoe genaamd, in de baai uit, in welker nabijheid het gehucht Halive-kiljil (Klein-Hative) 
gelegen is. Niet ver van hetzelve heeft de baai eene vernaauwing, welke hare verdeeling in buiten¬ 
en binnenbaai bepaalt. De reede van Amboina is uitmuntend: zij is eene veilige haven tegen bijkans 
alle winden, heeft eenen goeden ankergrond, en een zeer gezond luchtgestel. De buitenbaai is zonder 
ondiepten of voor de schepen gevaarlijke klippen; zij heeft integendeel schier overal eene diepte van 
meer dan vijftig vademen, zoodat er slechts eenige weinige plaatsen zijn, waar behoorlijk kan geankerd 
(*) Groot-Hative. — Hative beteekent, volgens Valentyn, in het Amboineesch: verstandig. 
(j-) Dit gebeurde omstreeks den jare 1538. Vóór dien tijd hadden de Portugezen zich alleen aan de noord-westzijde 
van het eiland opgehouden, waar zij, gedurende veertien jaren, aan eene rivier, tusschen de dorpen Mamala en Hitoe- 
lama, een vast verblijf bezaten. 
