99 
soorten, bevattende het, bij eene licht graauwe grondkleur, kristallen en korrels van blaauwen tour- 
malijn, veldspaat en glimmerblaadjes. Dit gesteente vormt eenen heuvel op de zuid-oostkust van Hitoe. 
6) Eene trachytische rotssoort, met kleine tourmalijn-kristallen. Dit gesteente is ongemeen vast 
en hard; zijne kleur is blaauwachtig grijs. Over het geheel heeft het eene niet te miskennen gelijkenis 
met sommige pbonolithen en tourmalijnachtige dolerieten. Wij vonden deze rotssoort alleen op eenige 
hoogten, waar groote blokken van dezelve vrij boven den zandachtigen kleigrond uitstaken. 
7) Onderscheidene jonge kalkgesteenten, meest koraalkalk, somtijds ook schelpen bevattende, 
vormen op sommige plaatsen langs den zeeoever, groote ruwe klippen, maar bedekken ook vaak, boven op 
de omliggende hoogten, het graniet of vormen gansche heuvelen. — Verder: kalk-gruissteen (. Kalk- 
T'rümmergesteiri) met kalkspaat, voorkomende op het kalkgesteente aan het zeestrand; — witten 
vezelkalk ( Faserkalk ) van den waterval Goeroe-goeroe, vermoedelijk door het water der cascade 
afgezet; — eene poreuze en gedachtig gekleurde kalkmassa (veelligt eene soort van travertino) 
van denzelfden waterval; — eindelijk, stalactietenkalk uit de spelonk Batoe-lobang, zich door eene 
bijzonder zuivere witte kleur en door spaatachtige zamenstelling kenmerkende. 
8) Gewone klei (*), veelal door ijzeroxyde rood gekleurd (f) en in meerdere of mindere mate met 
zand vermengd, wordt op de heuvelen en bergen te Amboina het menigvuldigst aangetroffen. — In de 
valleijen en lage, vlakke streken daarentegen, waar de grond meer met organische zelfstandigheden 
wordt gemest en eene grootere hoeveelheid vocht bevat, dat gedurig ontbindend werkt, vindt men eene 
vruchtbare, bruine tuinaarde. 
Van vulkanische ontploffingen hebben wij hier niets vernomen, en ook aan onzen volijverigen en 
naauwkeurigen voorganger, den Hoogleeraar Reinwardt, welke in 1821 Amboina bezocht, is het niet 
bekend, dat zich op dit eiland, in den lateren tijd, diergelijke verschijnselen hebben vertoond. Eenige 
genoegzaam vlakke plekken, in het lagere gedeelte van den berg Atetti, ten westen van het dorp 
Seit, op het schiereiland Hitoe, waar de grond warm is, hier en daar zwaveldampen uitstoot en 
ook afgezette zwavel bevat, waren de eenige vulkanische teekenen, welke de Heer Reinwardt, op 
(*) Eene kleine rivier, Wai Pia genaamd, welke beoosten den Tandjong Laha, op het land van Hitoe, in de baai 
uitstroomt, is bekend van bijzonder goede Tanah poewan (pot-aarde) op te leveren, welke veel door zwangere 
vrouwen wordt gegeten. De gewoonte van gedurende de zwangerschap nu en dan gebrande kleiaarde te gebruiken, 
hoofdzakelijk om, gelijk de vrouwen daar beweren, de in dien staat plaats vindende vermeerdering van vochtafscheiding 
in de geslachtsdeelen te beletten, treft men bij vele volksstammen der Indische eilanden aan. — Van geheel anderen 
aard is de bekende en merkwaardige geophagie der Otomaken in Zuid-Amerika (omtrent deze laatste zie A. von Humboldt’s 
Reise, 4 Th. p. 557). 
Cl") Hier van daan de naam van »roode berg”, welke in de geschiedenis der Portugezen op dit eiland, zulk eene 
belangrijke rol speelt; daar zij van 1538 tot omtrent 1588 (in welk jaar hunne groote vesting, bij de tegenwoordige 
stad Amboina, voltooid werd), aan den voet van dien berg, die niet ver ten oosten van de stad is gelegen, hunne 
voornaamste sterkte bezaten. 
