Art. 166. De specerij-teelt en al, wat tot de bevordering daarvan strekken kan, zal bijzonder de 
bescherming van het Gouvernement genieten. Tot dat einde is het echter noodig, dat de ingezetenen, 
die thans aan deze teelt gewoon zijn, en de zoodanigen, die dezelve willen invoeren, zich, ten aanzien 
van den aanleg der tuinen, de keuze der gronden, de wijze van bewerking en de wijze van inzameling 
en behandeling der vruchten, altijd gedragen naar de leiding en voorschriften, welke hun door de 
regenten en ambtenaren, van gouvernementswege worden gegeven.” (*) 
Overeenkomstig het bepaalde in het laatste artikel, is aan ieder dorp een zeker stuk grond tot het 
beplanten van kruidnagelboomen aangewezen, en dit stuk grond is wederom, tuinsgewijs, onder de ver¬ 
schillende familiè'n van het dorp verdeeld. Om de vrucht — gelijk de kruidnagel gewoonlijk genoemd 
wordt, schoon het eigenlijk de kelk is van den nog ongeopenden bloesem — geurig en schoon te erlangen, 
dient zij voornamelijk in de zon te worden gedroogd. De eigenlijke vrucht, de zoogenaamde moêr- 
nagel, wordt alleen voor zaad en tot konfijten gebezigd. Op de rijpe vrucht azen ook onderscheidene 
vogelen (vooral Lamprotornis metallicus en Columba viridis). Wanneer de nagelboom bloeit, 
wordt hij veel door de bijen bezocht, wier honig alsdan een’ aangenamen specerij-smaak verkrijgt, en door 
de inlanders bijzonder geliefd en tevens als geneesmiddel gebezigd wordt. De aankweeking in bijzondere 
tuinen bepaalt zich hoofdzakelijk tot Amboina en de naburige Uliassersche eilanden: Haroeko of Oma, 
Saparoea of Honimoa en Noesa-lawut. Toen wij in 1828 deMolukken bezochten, berekende men, dat 
jaarlijks, gemiddeld tusschen de 400,000 en 500,000 oude ponden gedroogde kruidnagelen in de Gouver- 
nements-pakhuizen te Amboina, ontvangen werden. Noesa-lawut en Amboina leverden de meesten. Hoe 
moeijelijk de kruidnagelboom verandering van lucht, land en grond verduurt, is bekend. Guur weder, 
overmaat van vocht en koude winden zijn hem bijzonder schadelijk. Ook wordt hij somtijds door insekten 
aangetast, die hem in korten tijd aan het kwijnen brengen en doen sterven (f). — Wat den notenmus- 
(*) Wij verwijzen buitendien op de twee Publicatiën, uitgevaardigd door denzelfden Staatsman, te Amboina en Banda, 
op den 15 t,eB en 29 stcn april 1824, en te vinden in Olivier’s Reizen in den Molukschen Archipel, I. bl. 169enverv. 
(j-) Eene plaag van dien aard trof, in den nazomer van 1836, de kruidnageltuinen te Benkoelen, op de zuid-westkust 
van Sumatra. De larve van eene boktor (Lamia (#)) vernielde daar, binnen een kort tijdsbestek, eenige duizenden 
boomen, van eenen achttien- tot twintigjarigen ouderdom, en allen vruchtdragend. Hun sterven werd door geene 
langzame kwijning voorafgegaan, maar geschiedde, als ware het, plotseling. Den eenen dag vertoonde zich de boom 
nog frisch en gezond; den volgenden, had hij reeds de helft zijner bladen verloren, en den derden of vierden dag stond 
hij geheel bladerloos en dood. Naauwkeurige nasporingen omtrent de oorzaak van dit kwaad, hebben bewezen, dat 
hetzelve alleen aan de gemelde larve is toe te schrijven. Er werd eene bijzondere oplettendheid vereischt, om dit 
schadelijke dier te ontdekken, alvorens het zijne vernielende werking had ten einde gebragt. Men bespeurde hetzelve 
bijkans uitsluitend aan de groote boomen, waar het zich onder den bast, aan het benedengedeelte van den stam, tot 
op omtient drie en een halven voet hoogte van den grond, ophield. Na eerst den boom rondom in eene horizontale 
ïigting te hebben uitgeknaagd, zoodat deszelfs bast van boven en beneden geheel was van elkander gescheiden, boorde 
het zich vervolgens eenen gang tot op het hart des booms, en doorknaagde hetzelve ongeveer anderhalven tot twee 
voeten hoog. Middelerwijl bereikte de larve het tijdperk harer gedaanteverwisseling, en had alstoen, bij de dikte 
eenei gewone penneschacht, de lengte van ongeveer 0 m ,04, en eene grijsachtig witte kleur met eenen zwarten kop. 
(a) Eene nog onbesehrevene soort, die onder de meer bekenden, door gedaante en grootte het meest met het mannetje van 
Lamia rubus, Fabr., overeenkomt. Het mogt mij niet gelukken, meer dan een enkel voorwerp van dezelve magtig te worden; 
dit voorwerp is eenkleurig licht bruin, op het bovenste gedeelte der vleugels eenigzins donkerder, heeft lange sprieten en 
platgedrukte scheenen. 
