113 
behoort, dat zij, overeenkomstig het gewone stelsel der Zuid-Aziatische volken, de aloude gebruiken, 
hoe ongerijmd en bespottelijk dikwerf ook, met onveranderlijke liefde blijven aankleven, waardoor hunne 
zeden en gewoonten, gedurende de laatste eeuw, in het wezentlijke weinig of niet zijn veranderd. 
De Christelijke zedeleer is, door onderscheidene achtingswaardige Protestantsche leeraars, onafgebroken 
onder hen aangekweekt en meer en meer uitgebreid. De gevoelens omtrent het zedelijk nut, hetwelk 
de invoering van de Christelijke godsdienst, onder de min of meer beschaafde bewoners der heete 
gewesten sticht, zijn zeer verschillend. In sommige reisbeschrijvingen leest men ten dien aanzien 
ongunstige oordeelvellingen; terwijl in anderen, op de onvoorwaardelijkste wijze, de pogingen der 
Bijbelverspreiders ten zeerste geprezen en opgehemeld worden. Alle vooringenomenheid met eene zaak 
verblindt de rede, voert tot uitersten, en maakt onbekwaam om haar met koelbloedigheid en juistheid 
te beoordeelen. Vurige beminnaars van het Christendom trachten door alle middelen, aan hetzelve 
bij de, in het nadenken weinig geoefende inlanders toegang te verschaffen; anderen, meer onverschillig 
omtrent de zedelijke verbeteringen van hunnen evenmensch, plaatsen die pogingen verre beneden het 
gewigt der commerciële belangen en tijdelijke voordeelen van den staat en het volk. Men heeft bij de 
beoordeeling van dit onderwerp, vaak de individuele handelingen der zendelingen en het gedrag der 
nieuwbekeerden, met het geloof zelf verwisseld: de overdreven vroomheid en dierlijke vadsigheid der 
geloovigen, op rekening van deszelfs verhevene strekking gesteld. Onpartijdige beoordeelaars, die 
lang genoeg met de inlandsche Christenen, Mahomedanen en Heidenen verkeerd hebben, zullen echter 
daaromtrent andere denkbeelden koesteren: zij zullen het groote nut eener geloofsleer, op zulke ver¬ 
hevene grondslagen van deugd, menschlievendheid en pligtsbetrachting berustende, als de Christelijke, 
niet miskennen, maar haren invloed als een’ waren zegen beschouwen, zoo al niet in den volsten zin 
des woords voor het eerste geslacht der nieuwbekeerden, dan toch voorde nakomelingschap. Indien 
de veredeling van het hart met de beschaving van het verstand gepaard gaat, moet den natuurmensch 
langzamerhand de bolster ontvallen en de barbaarschheid de wijk nemen. En door welk middel zal dit 
doel bij den half wilden mensch beter bereikt worden, dan door de Christelijke zedeleer? Overal in de 
oostelijke deelen van den Indisehen Archipel, waar reeds eenige harer zaden zijn uitgestrooid, hoe 
gebrekkig en bekrompen ook aanvankelijk ontkiemd, kan de blanke vreemdeling die landen veilig be¬ 
zoeken; doch daar, waar de inboorlingen nog in hunne oorspronkelijke woestheid voortleven, omringt 
hem gedurig gevaar en moet hij gestadig tegen roofzucht en moord op zijne hoede zijn. En hoe min 
geacht, hoe slaafsch afhankelijk, hoe dierlijk verlaagd is onder deze laatsten niet het zwakkere geslacht. 
Altijd aan den wil van den man onvoorwaardelijk onderworpen, en van alle maatschappelijke voorregten 
verstoken, kan de vrouw, van welken stand of rang ook, zich zelden boven den staat van lijdelijke 
dienares verheffen. Oude gewoonten, bijgeloof, vooral de kracht van den sterkeren, bij de aangeborene 
traagheid der Indische volken, houden die verdrukkingen, tegen de wet der natuur, in stand. Veel- 
beteekenend zijn daarom de woorden van den verlichten Bisschop Heber: «Never may my dear wife 
and daughters forget how mucli their sex is indebted to Christianity.” 
zonder schoenen aan de voeten. Voeg hierbij eenen ouderwetschen, driepuntig getoomden hoed, een boek onder den 
arm , somtijds ook een’ wandelstok in de hand, en bij dit alles eenen afgemeten, statigen tred, en zeer bedaarde, 
ernstige manieren, en het zal wel niemand bevreemden, dat zulk een wonderbaarlijk uitgedost personaadje de aandacht 
van eiken Europeschen nieuweling moet tot zich trekken en zijne lachspieren in beweging brengen. 
Land- en Volkenkunde. 29 
