die aan de zuid-oostzijde van zijnen voet, hunne luchtige kroonen verheffen, maken door hun krachtig 
en frisch aanzien, eene treffende tegenstelling met den woesten, dorren top van dezen vulkaan. 
Zoowel van de kruin, uit den eigenlijken krater, als uit onderscheidene openingen langs de zijden, 
stijgen onophoudelijk dikke rookzuilen op, die den top des bergs vaak als een digte sluijer omhullen. 
Overal, waar men zulke rookzuilen ontwaart, heeft ook de grond eene geelachtige kleur, een bewijs 
van de menigte zwavel, welke zich aan de randen der openingen sublimeert. Tijdgebrek verhinderde 
ons, den berg tot op zijnen top te bestijgen. De Heer Yer-Huell, welke denzelven in 1817 beklom, 
vermeldt (*) omtrent zijnen krater eenige bijzonderheden, uit welk berigt wij het zakelijkste gedeelte hier 
laten volgen. De krater (f), zegt hij, treehtersgewijs afkopende, scheen eenen diameter van ongeveer 
vierhonderd voeten te hebben, zich op den bodem in tweeën verdeelende. Yan de noordelijkste helft 
was geen grond zigtbaar: een dikke damp rees gedurig daaruit op. De kanten van den krater waren 
van boven naauwelijks vier tot vijf voeten breed, en liepen aan weerszijden steil naar beneden. De 
laatste uitbarsting had aan de zuidzijde eene opeenstapeling van groote rotsklompen geworpen en een 
diep spoor langs de zijden des bergs gemaakt. Aan den noordkant verheft zich eene piek ter hoogte van 
omtrent driehonderd voeten, het verhevenste punt van den berg vormende. Binnen in den krater was de 
grond met zwavel overtogen, die eene menigte kleine buizen vormde. Men gevoelde den bodem, die 
zeer heet was, nu en dan onder het gaan dreunen. — In het jaar 1821 besteeg de Hoogleeraar Reinwardt 
den Goenong-api,doch het slechte weder, dat hem op den top te beurt viel, belettede hem, de gesteldheid 
van den krater naauwkeurig op te nemen. Zijn medegevoerde barometer stond in hel kratervlak op 
0 m ,715, de honderddeelige thermometer op 22,2 graden; terwijl aan den voet van den berg, digt 
bij de zee, de barometer 0 m ,7605, en de thermometer 27,2 graden teekenden. Yolgens deze waar¬ 
nemingen bedraagt de hoogte van den Goenong-api, tot aan de zuid-westelijke opening van zijnen 
krater, 532,58 meters ($). Yoegt men hierbij nog ongeveer honderd meters, welke, volgens opgave 
van den Heer Yer-Huell, zich de noordelijke kraterwand boven het kratervlak verheft, dan bekomt men, 
voor de geheele hoogte van den Goenong-api, ten naasten bij 2000 Rijnl. voeten. Daar echter de hon¬ 
derd meters alleen bij gissing beraamd en de waarnemingen van den Hoogleeraar Reinwardt niet bij 
de gunstigste weersgesteldheid gedaan zijn, hebbende hij op den berg eenen feilen zuid-oos ten wind, 
eene zeer betrokkene, dikke lucht, en tusschenbeide zware regens gehad, zoo moet de door ons opgege- 
vene hoogte alleen als aannaderende worden aangenomen. De hoogte-opgaven van Yalentyn zijn, wel is 
waar, zeer onbepaald; doch in dit geval genoegzaam geschikt, om te doen zien, dat de Goenong-api 
niet het hoogste punt der Banda-eilanden vormt. Yolgens dien schrijver zijn sommige bergtoppen van 
Groot-Banda nog omtrent 300 voeten hooger dan de Goenong-api, vermits deze laatste door Yalentyn 
bepaaldelijk op 559 treden hoogte, maar het hooge land bij en boven de notenmuskaatperken van 
Kombir en Ranan, op 654 treden gesteld worden. Ten einde dit verschil nog door andere, meer 
zekere bewijzen te staven, zegt hij: «want als men daar boven staat, kan men over den Goenong-api 
heen tot in zee zien.” 
(*) Herinneringen van eene reis naar de Oost-Indiën, 1 D. bl. 97. 
(T) Pb 22 geeft daarvan eene voorstelling. 
(§) Berekend naar de formule van d’Aubuisson de Voisins. 
