De Goenong-api heeft in de XVI de , XYII de , XYIII de en XIX (le eeuw, bij kortere of langere tusschen- 
poozen van rust, min of meer sterke uitbarstingen gehad van vloeijende lava, gloeijende steenen en 
vooral van heete, fijnere stoffen, die door den wind nu en dan naar Banda-Neira en Groot-Banda ge¬ 
voerd, aan de notenmuskaatboomen veel schade hebben toegebragt. De belangrijkste uitbarstingen, 
gedurende het voormelde historische tijdvak, hadden plaats in 1586, 1598, 1609, 1615, 1632, 1690, 
1694, 1696, 1712, 1765, 1775, 1778, 1816, 1820 en in 1824 (*). Behalve deze, door vuuruitwer- 
pingen en verwoestende aschregens gekenmerkte verschijnselen, vervulden de onderaardsche woelingen 
van den berg nog op andere tijden dikwerf de bewoners van Banda met angst en schrik. Die eilanden 
zijn herhaaldelijk door aardbevingen geteisterd, en wel bijzonder hevig in de jaren 1629, 1683, 1710, 
1767 en in 1816. — Op eenen togt in eene sloep rondom den Goenong-api, maakten wij de volgende 
opmerkingen. Deze vuurberg, welke onmiddellijk uit de zee oprijst, heeft eene vrij regelmatig kegel¬ 
vormige gedaante; alleen zijn voet is eenigzins flaauwer hellende en buiten verhouding breeder. Op 
sommige plaatsen zijn de oeverkanten hoog en steil. Rotsmuren van omtrent zestig voet hoogte, uit 
eene digte, licht graauwe lava bestaande, spaarzaam met kleine streepjes glazige veldspaat en korreltjes 
olivin doormen gd; vastzittende zoowel als verspreid liggende blokken blazige en poreuze lava; mits¬ 
gaders rotsklompen van slakachtige lava, en hoopen kleinere steenen in veelvuldige overgangen van 
vastheid en zwaarte, blijkbaar door den vulkaan uitgeworpen en door den regen van den berg afge¬ 
spoeld; voorts vulkanischen tufsteen en zwart zand: ziedaar hetgene men voornamelijk aan den voet 
van dezen vuurspuwenden berg waarneemt. Aan de uitspringende hoeken langs den voet des bergs, 
inzonderheid aan zijne N. W. zijde, ziet men de grootste en hoogste rotswanden, tegen welke de 
golven met vreeselijk geweld gebroken worden; hier heeft de zee, bij gewone tijden, eene beweging 
van ten minste tien voet rijzing en daling, terwijl hare baren tusschen de ruwe klippen en holten schui¬ 
mend uit elkander spatten. Het is juist op die plaatsen, dat het gesteente zich in, naar buiten eenigzins 
afdalende, horizontale lagen vertoont. Deze lagen zijn van onderscheidene kleuren; de lava van eene 
der benedenste heeft veel overeenkomst met sommige nieuwere lava’s van den Yesuvius. Aan dezelfde 
zijde vindt men, in eene wijde bogt, tusschen de uitspringende rotsige hoeken, eenen kleinen steen¬ 
heuvel van omtrent honderd voeten breedte, die zich langs den voet des bergs, tot aan deszelfs opstij¬ 
gende wanden uitstrekt; deze heuvel is van alle vegetatie ontbloot en blijkbaar van lateren oorsprong. 
Hij bestaat uit eene opeenstapeling van kleine en grootere lavablokken, van min of meer poreuze hoeda¬ 
nigheid, aan de oppervlakte nagenoeg zwart, doch inwendig eenigzins lichter en met witte punten van 
glazige veldspaat doormengd; sommige stukken van deze steenen zijn met eene dunne korst van zwavel 
bedekt. Dezelve is bij eene der laatste uitbarstingen van den Goenong-api ontstaan (de inlanders 
beweren bij die van 1820); niemand echter weet stellig op welke wijze. Men gelooft algemeen door 
opheffing uit den grond, en deze onderstelling erlangt te meer waarschijnlijkheid, daar eene met zee¬ 
water gevulde kuilachtige holte zich bezwaarlijk aldus had kunnen vormen, wanneer de losse steen¬ 
blokken, die haar omsluiten, door den berg waren uitgeworpen geworden. De Hoogleeraar Reinwardt 
(*) Nadere berigten omtrent deze uitbarstingen vindt men in de volgende werken: Valentyn, Oud en Nieuw 
Oost-Indiën, D. 3. bl. 15. — Philosoph. Transact. V. 19. p. 529. — Annal. de Chemie et de Physique, 
T. 15. p. 430. — Kolff, Reize door den Zuidel. Mol. Arch. bl. 13. — Olivier, Reizen in den Mol. Arch. 
D. 1. bl. 149. 
Land- en Volkenkunde. 
30 
