vond dien heuvel in 1821 zeer warm, en er kwamen toen tusschen de steenblokken heete dampen te 
voorschijn (*). Deze gesteldheid was in 1828 aanmerkelijk bekoeld. — Ten tijde van diezelfde uit¬ 
barsting hadden de onderaardsche krachten op Poeloe Wai of Ai, welk eiland ongeveer anderhalve 
mijl ten westen van den Goenong-api is gelegen, eene tegenovergestelde uitwerking. Daar namelijk 
verzonk, midden in het bosch, een aanzienlijk stuk gronds, waardoor eene diepte ontstond, boven 
welke alleen de toppen van het verzonken geboomte uitstaken. Dat er op Banda-Neira vele plaatsen 
gevonden worden, die bij hel gaan of hard stooten eenen hollen grond verraden, is eene bekende 
zaak. Talrijk zijn ook de kloven en holligheden in het benedenste gedeelte van den Goenong-api. 
Een door ons nader onderzocht, tamelijk wijd hol, een paar honderd schreden van het strand ver¬ 
wijderd, drong diep in het gebergte door; het gesteente, door ons in hetzelve gevonden, verschilde 
niet van datgene, wat wij aan de wanden langs den zeeoever hadden waargenomen, behalve alleen in 
kleur, welke rood-bruin was. Een zwerm kleine vledermuizen zettede aan deze spelonk eenige leven¬ 
digheid bij. Wij vingen van dezelve: Cephalotes Peronii, Nycticejus Temminckii en Vespertilio blepotis. 
Aangaande de voortbrengselen van den grond, onder welke, in huishoudelijk opzigt, de notenmus- 
kaatboom bovenaan staat, zijn reeds zulke naauwkeurige mededeelingen in het licht verschenen, dat 
het ons overbodig toeschijnt, na de weinige algemeene berigten, welke wij reeds vroeger van dien boom 
gaven, meerdere bijzonderheden omtrent het planten en aankweeken van denzelven in afgeperkte 
gaarden of plantaadjen (aldaar perken genaamd), het inzamelen der vruchten, of het droogen, kalken 
der noot enzv., hier bij te voegen. Ditzelfde geldt ook van den kanari-boom, den tweeden in rang 
en, als doeltreffend beschutter van den notenmuskaatboom, in alle perken menigvuldig te vinden. De 
grootste hoeveelheid en de beste soort van kanari-olie wordt dan ook op de Banda-eilanden bereid. 
Tijdens ons verblijf aldaar kostte eene wijnflesch vol van deze olie één’ gulden, maar op andere tijden 
is zij soms minder in prijs. Het goedkoopst echter is zij op Ceram, waar men weleens voor tien gulden 
vijftig flesschen vol kan bekomen. Daar Groot-Banda of Lontoir de meeste notenmuskaatperken bezit (-J-), 
is ook dit eiland geheel met kanari-boomen beplant. Op eenen togt derwaarts, in gezelschap van den 
Inspecteur der perken, den Heer Fedder, ondernomen, hadden wij gelegenheid, het eenzame en een- 
toonige leven der Perkeniers eenigzins te leeren kennen. Tot kleine huiselijke kringen bepaald, een¬ 
voudig van zeden, en altoos, jaar in, jaar uit, naar denzelfden regel werkende, voeren zij hun leven 
in eene eentoonigheid, welke onwillekeurig aan Cooper’s schilderingen van sommige Amerikaansche 
planters denken doet. De Perkeniers, meest afstammelingen van Europeanen, bedienen zich tot het 
bebouwen der hun in eigendom toebehoorende perken, gedeeltelijk van slaven, deels van bannelingen, 
aan welke dit oord tot het ondergaan hunner straf is aangewezen: want de Banda-eilanden kunnen 
gezegd worden, geene eigene bevolking meer te bezitten. De woningen der Perkeniers zijn gemeenlijk 
van eenen steenen muur omgeven, waardoor zij zich als kleine landhoeven voordoen. Op stellingen 
(*) Zie van der Boon Mesch, Disputatio geologica, p. 86. 
(f) Namelijk 25, terwijl Poeloe Ai 6, en Banda-Neira slechts 3 perken telt. Op de andere kleinere eilanden dier 
groep: Goenong-api, Poeloe Run, Poeloe Swanggi, Poeloe Pisang en Poeloe Rosingein vindt men geene perken. 
In de gemelde 34 perken worden de notenmuskaatboomen op een getal van omtrent 500,000 begroot, welke gemid¬ 
deld jaarlijks ongeveer 400,000 oude ponden noten en 100,000 ponden foelie opleveren. 
