de menigte van geiten, welke daar zeer voordeelig, tegen hoofddoeken, lijnwaden, messen, scharen, 
naalden en dergelijke voorwerpen van huishoudelijk gebruik, te bekomen waren. Yan de inboorlingen 
zelve, verhaalden zij ons, dat het meest Heidenen waren, die tot op den Tjidako (schaamtegordel) naakt 
gingen en gewoon waren, hun van natuur zwart en sluik haar, door veelvuldig wassehen met kalkwater 
en aschloog, vaal en stroef te maken (*). Bij sommigen zat het dien ten gevolge breed en verwilderd om 
het hoofd, terwijl anderen hun haar, wanneer het zeer lang was, van achteren in eenen dikken knoop 
te zamen bonden en somtijds met eenen hoogen kam van bamboes opstaken. Zulks was vooral veel 
het geval bij de bewoners van Kauwer, waar over het geheel, niet minder dan bij de Alfoeren der 
Key-eilanden, de stroefheid en rosachtige kleur van het haar als eene schoonheid gold. In sommige 
dorpen aan de kusten der Key-eilanden woonden echter ook vele Mahomedanen en andere vreemde¬ 
lingen, die zich van lieverlede aldaar hadden nedergezet en grootendeels van Banda, de Tenimber-, 
Ambonsche en Ceramsche eilanden afkomstig waren. Deze dorpen, welke de voornaamste stapelplaat¬ 
sen der Key-eilanden vormden, werden jaarlijks door een aantal inlandsche vaartuigen ( Padoewahan's ) 
van Banda, Ceram en andere eilanden dier streken, alsook van Makassar en Boni bezocht, hoofdzakelijk 
met het doel om tripang, karetbladen, vogelnestjes, parel-schelpen, haaivinnen, praauwen enzv. in te 
ruilen. Na het een en ander, voor zooverre de omstandigheden zulks veroorloofden, hier te hebben 
opgedaan, begaven zich de handelaars deels naar de Aroe-eilanden en deels regtstreeks naar de west¬ 
kust van Nieuw-Guinea. Onder de Aroe-eilanden waren het voornamelijk: Wadjier, Wokan, Warner 
en Maikor, welke hun tot stapelplaatsen verstrekten* daar haalden zij hunne vaartuigen op het strand 
en bleven zij, tot dat de oost-moeson doorkwam. Ten einde de inboorlingen tot het verzamelen 
der gewenschte artikelen aan te sporen en hen daartoe, als ware het, te verpligten, gaven hun de 
Nachoda's (gezagvoerders) voorschotten, uit allerlei goederen bestaande. Zelfs kleine brikken en 
schooners van Java, Borneo en elders in den Archipel, bezochten met hetzelfde doel, om eenigen ruil¬ 
handel te drijven, niet zelden de Aroe-eilanden, waardoor er gedurende den kenter tijd der moesons van 
het voorjaar, op den zoogenaamden voorwal dezer groep van eilanden (de westzijde, in tegenstelling 
van de oostkust, bij de zeelieden achterwal genaamd) niet weinig levendigheid heerschte. — Keeren wij 
tot onze vaart langs de noordkust der Key-eilanden terug. Wij zagen verscheidene kleine praauwen 
van het eene naar het andere eiland oversteken, en stuurden op eene derzelve aan; doch konden 
haar niet nabij komen, doordien de vijf of zes menschen, welke zich daarin bevonden, hard tegen den 
wind oproeiden. Eenige dagen later ontwaarden wij het eiland Wasier, het noord-westelijkste der 
(*) Dezelfde zonderlinge gewoonte is, volgens den Heer Kolff, ook bij de Alfoeren der Aroe-eilanden en bij de 
bewoners van Poeloe Babber, ten westen van Timor-lawut, algemeen in zwang. Het zoude merkwaardig zijn te weten, 
of deze bijzonderheid, van het haar door middel eener chemische bewerking van kleur te doen veranderen, zich alleen 
tot de inboorlingen van gemelde streek bepaalt, of dat zij ook in andere deelen der aarde gevonden wordt. Noch op 
Timor, noch op Borneo of ergens anders op de groote Sunda-eilanden is zij ons voorgekomen. Bij de Papoea’s, aan 
de westkust van Nieuw-Guinea, merkten wij hier en daar alleen eene, op mechanische wijze voortgebragte kleur¬ 
verandering van het haar op, en ditzelfde hebben ook onderscheidene reizigers aan de noord-oostkust van dit eiland, 
alsmede bij het negerachtige ras op Nieuw-Ierland en op Van Diemens-Land waargenomen. — Eene andere, voor de 
volkenkunde der Indiën niet onbelangrijke bijzonderheid is die, dat het tatoueren den meesten Alfoereeschen volks¬ 
stammen schijnt onbekend te zijn. De Dajakkers van Borneo zijn het eenige volk in den Archipel, bij hetwelk wij die 
soort van ligchaamsversiering hebben opgemerkt. 
