bleef ons voortdurend ongunstig; onze hoop, dat misschien de nieuwe maan eenige verandering in 
hetzelve zoude te weeg brengen, werd niet verwezenlijkt. Gedurende den dag, zoo lang de maan 
zich boven de kim vertoonde, was het weder tamelijk wel; doch des nachts woei het steeds eenen 
stijven wind en vielen er dikwerf zware buijen en stortregens. Hierbij voegde zich nog een sterke 
stroom uit de Torres-straat en eene ongemakkelijke, hooge deining, waardoor het laveren, bezuiden de 
paralelle van de Yassche Kaap, nog moeijelijker viel. He Commandant wendde daarom weder den 
en gedurende den daarop volgenden kentertijd der moesons, of tusschen de maanden januarij en mei wordt uitgeoefend, 
alswanneer niet alleen de Orang-Badjo’s en andere inboorlingen uit de zuidelijke deelen van Celebes, met geheele vloten 
langs de noordkust van Nieuw-Holland en de kusten van de zoogenaamde Zuidooster- en Zuidwester-eilanden van Banda, 
de onderscheidene eetbare Holothuria-soorten opzoeken, maar gedurende welken tijd van windstilte ook de Papoea’s der 
westkust van Nieuw-Guinea en de inboorlingen der Aroe-, Key-, Tenimber- en andere eilanden dier streken, de bedoelde 
dieren bij duizenden vangen en tot den handel bereiden. Dat hierdoor het water bezwangerd wordt met eene groote 
hoeveelheid dierlijke zelfstandigheden van witte, kleverige en slijmerige hoedanigheid, welke de tripang inhoudt en 
gedeeltelijk reeds bij het ophalen, ten gevolge van ligchamelijke zamentrekkingen, ontlast wordt, ligt in den aard der 
zaak. Deze dierlijke zelfstandigheden, vermeerderd met den afval der vele zeeschildpadden en der tallooze menigte 
visschen, welke omstreeks dienzelfden tijd gevangen worden, moeten, in verband met de myriaden mikroskopische 
levende schepselen, aan de zeeën der warme zone in het algemeen eigen, op de gesteldheid van het Avater noodwendig 
eenigen invloed hebben, vooral wanneer zij, gelijk in de Banda-zee, door bijzondere omstandigheden eensklaps van 
heinde en ver bij elkander worden gevoerd. Dat deze invloed zich in die zeestreek, als het eerste en voornaamste 
vereenigingspunt van den stroom, die zich bij het doorkomen der oost-moeson gelijktijdig in de golf van Carpentaria, 
de straat Torres en aan de westelijke oevers van Nieuw-Guinea in beweging zet en tusschen het zeebekken der Molukken 
en der kleine Sunda-eilanden westwaarts doordringt, het sterkst moet vertoonen, is duidelijk. Intusschen schijnt die 
witheid van het water nooit in verre uitgestrektheid, noch scherp bepaald te zijn waargenomen, maar altijd meer bij 
plassen en op verschillende tijden en plaatsen. De Heer Kolff zegt in zijne Reize (bl. 164), bij het verhaal van eenen 
togt, door hem omtrent het midden van augustus 1825, langs de oostzijde van het eiland Seroea gedaan, het volgende: 
»De wind was ongemeen sterk, waardoor wij hooge deining en veel stroom om de N. W. hadden. Sedert een paar 
nachten had men eene bijzondere witheid aan het zeewater opgemerkt. Aanvankelijk had dit niet veel opziens gebaard; 
doch in den nacht van den 13 den augustus (volgens het op de kaart aangeteekende middagsbestek bevond de Heer Kolff 
zich toen op 6° 13' Z. br. en 130° 56' 1. O.) werd het water, met het toenemen van de koelte uit het O. Z. O., 
buiten boord geheel wit, gelijkende volkomen naar aangemengde karnemelk. Met dit verschijnsel paarde zich een digte 
motregen, zoodat het tegen 10 ure des avonds zoo donker werd, dat men niets kon zien, dan de akelige schemering 
van het witte water, waarin wij met klein zeil lagen te dobberen. Aan boord was het zoo stikdonker, dat men zelfs 
op het dek, op drie schreden afstands, elkander niet konde kennen. Nimmer hadden wij tot nu toe een dergelijk 
verschijnsel gezien, zoodat het ons niet weinig bevreemdde. Tot twee ure na middernacht bleef de wind aanhoudend 
sterk doorwaaijen • na dien tijd werd hij minder en de lucht begon op te klaren. Het water bleef tot het aan¬ 
breken van den dag zijne witte kleur behouden en was zelfs bij het daglicht wit en troebel. In den nacht zoowel 
als bij den dag had ik daarvan in een helder glas laten scheppen, om het door middel van een vergrootglas nader te 
onderzoeken. Ik bevond het geheel vrij van ongedierte of ander vuilnis («). Voor zooveel ik aan dit water bespeuren 
kon, had het eene zuivere, witglinsterende kleur. Wij hebben in het vervolg, bijzonder bij nacht, nog verscheidene 
malen ditzelfde verschijnsel opgemerkt, doch nimmer in die hooge maat van witheid, als ik zoo even beschreven heb. 
Ik moet derhalve onderstellen, dat de felle wind daartoe aanmerkelijk heeft bijgedragen; te meer, omdat bij fïaauwer 
koelte de witte kleur minder sterk was.” 
Onder de grootere soorten uit de klassen der Koplooze Weekdieren en der Zeenetels zijn inzonderheid de Salpen en 
Medusen, van welke het bekend is, dat zij, bij donkere nachten een phosphoriek licht verspreiden, dikwerf ontzaggelijk 
menigvuldig. — Zeeblazen (Physalia) herinner ik mij, slechts eens of tweemalen in de Straat Sunda te hebben opgemerkt. 
Velellae of Porpitae, zoo gemeen tusschen de keerkringen in den Atlantischen Oceaan, zijn mij nooit in Indië voorgekomen. 
(n) Onder het mikroskoop zoude het onderzoek waarschijnlijk andere uitkomsten hebben opgeleverd. 
