133 
Omtrent de ontdekking en de geschiedenis van dit eiland, de bezittingen der Nederlanders en Portu¬ 
gezen op hetzelve, de aardrijkskundige ligging en topographische gesteldheid hunner etablissementen, 
en het staatkundige gewigt dier bezittingen, zijn reeds zulke vrij omstandige berigten in het licht gege¬ 
ven, dat wij meenen, dienaangaande slechts kort te moeten zijn, en te kunnen verwijzen naar de werken 
van Pigafetta (*), Argensola (f), Dampier ($), Yalentyn Q, van Hoogendorp (4-), Cook (**), Péron (ff), 
Flinders ($$), Leschenault de la Tour ( +¥ ), Freyeinet (4-4-) en eene mededeeling, voor eenige jaren, onder 
de naamletters I. D. K. (*f), i n bet bcht verschenen. Intusschen zijn de berigten van sommige dezer 
schrijvers, welke, als geheel of gedeeltelijk oorspronkelijke opmerkingen bevattende, voor de tot dus verre 
verkregen kennis van Timor de hoofdbronnen vormden, in geenen deele van onnaauwkeurigheden vrij te 
pleiten, en zulks is voornamelijk bij velen het geval, ten opzigte hunner mededeelingen omtrent de na¬ 
tuurlijke gesteldheid van het land en den toestand der bewoners. Dit zal geene verwondering baren, 
wanneer men nagaat, dat alle navorschingen, vóór de onze, alleen aan eenige weinige oorden langs de 
kusten hebben plaats gehad en men, naar hetgene zich daar, in eenen beperkten kreits en onder betrek¬ 
kelijk gunstige omstandigheden, aan het oog voordeed, zijn oordeel tot het geheel eeniglijk op gevolgtrek¬ 
kingen en vooronderstellingen gebouwd heeft. Yandaar de verschillende meeningen omtrent de geognos- 
tisehe gesteldheid van dit eiland en van zijnen ethnographischen toestand. De inlanders, welke op en 
nabij de hoofdplaatsen wonen, bestaan, gelijk overal elders in den Archipel, niet alleen voor een groot 
gedeelte uit vreemdelingen, maar, door de aanwezigheid van dezen en door hunnen omgang, zijn ook de 
zeden en gewoonten der oudere bewoners doorgaans min of meer gewijzigd, en toonen zij vaak aanmer- 
(*) Primo viaggio intorno al globo terracqueo (gedaan tusschen 1519 en 1522; in het begin van welk 
laatste jaar de reismakkers van F. de Magalhaes, met het schip Victoria, onder het bevel van S. del Gano, op Timor 
de eerste verkenning deden, en wel aan de noordkust omtrent Batoe-gedeh). 
(f) Conquista de las islas Molucas. Madrid 1609. 
($) Voyage to New-Holland (1699—1701). 
(^) Oud en Nieuw Oost-Indiën, 1726, D. 3. 
(4-) Beschrijving van het eiland Timor, in de Verhandelingen van het Bataviaasch Genootschap, 1779, D. 1. 
(**) Voyages for making Discoveries in the Southern Hemisj)here (1768—1771), V. 3. 
(ff) Voyagede découvertes aux Terres australes (1800—1804). 
(§$) Voyage to the Terra australis (1801—1803). 
(**) Description de Coupang, in de Annales des Voyages, T. 16. 
(ff) Voyage autour du monde, exécuté sur les corvettes 1’Uranie et la Physicienne (1817—1820). 
Partie historique, T. 1. en Navigation et ïïydrographie, prem. partie. 
( ¥ f) Beschrijving van Timor, in het Tijdschrift de Oosterling, 1835, D. 2. 
Eindelijk moet ook in het, sedert eenige jaren te Batavia uitgegeven wordende Tijdschrift voor Nederlandsch 
I n d i ë, een door den Heer Francis, gewezen Commissaris te Koepang, medegedeeld verslag omtrent Timor te lezen 
zijn, welk werk ons echter tot nog toe niet onder het oog is gekomen. 
De Heer de Freyeinet voert eenige, ons niet ter beschikking staande, oude Portugesche en Spaansche geschriften aan; 
te oordeelen echter naar hetgeen hij uit dezelve mag hebben geput, bevatten zij weinig bijzonderheden van noemens¬ 
waardig belang. Hij roemt over het geheel zeer de vrijzinnige mededeelzaamheid van het bestuur te Delli, maar geeft, 
in spijt dezer verklaring, van die streken juist de alleronvolledigste en schraalste berigten, zoowel ten aanzien van het 
land en zijne statistieke verdeeling, als omtrent de bewoners, die in menig opzigt aanmerkelijk van hunne westelijke 
landgenooten verschillen. Tot onze bevreemding heeft hij bij de zamenstelling van zijnen uitgebraden arbeid (van pag. 
547 tot pag. 721, Part. hist.) de History of the Indian Archipelago van den Heer Crawfurd, mede als voorname 
bron gebruikt: een werk, hetwelk toch volstrekt niets over Timor in het bijzonder bevat en, voor zoo verre in het¬ 
zelve de zeden en gewoonten der Indische eilanders geschetst worden, genoegzaam alleen op Java van toepassing is. 
Land- en Volkenkunde. 34 
