breiden; den derden, de Atoeli (*) Koepang (de Koepangnezen), die slechts een smal deel van het 
westelijke uiteinde van Timor, benevens het eiland Samauw bewonen. De Belonesehe stam is in twee 
groote rijken gesplitst, bekend onder de namen Loeka en Waiwiekoe-Waihalie. Het eerstgemelde 
groote rijk strekt zich van Timor’s oosthoek, westwaarts tot op omtrent een derde der lengte van het 
geheele eiland uit; het andere beslaat een voornaam deel van deszelfs midden. Aan het hoofd van elk 
dier twee rijken staat een vorst, welke den titel voert van Lieorai (f); maar hunne opperheerschappij 
bestaat eigenlijk alleen in naam, of is althans tegenwoordig tot een’ schijn afgedaald, aangezien 
een aantal mindere hoofden zich allengskens geheel of gedeeltelijk aan dezelve onttrokken hebben, 
en haar nog slechts in zoo verre eenigzins eerbiedigen, als met hunne belangen overeenkomt. Een 
gedeelte der bevolking van beide rijken, doch vooral van dat van Loeka, is aan het gezag van het 
Portugesche Gouvernement onderworpen; een ander klein gedeelte van den Beloneschen stam staat 
onder den invloed van het Nederlandsche Gouvernement, overeenkomstig het verbond, door de Oost- 
Indische Compagnie met den Grootvorst van Waiwiekoe-Waihalie, in 1752, gesloten. Het meerendeel 
der Timoresche bevolking, in engeren zin, alsmede de gansche Koepangsche, erkennen daarentegen 
het onbepaalde gezag der Nederlandsche Regering. De Timorezen leefden voorheen onder een’ alleen- 
heerscher, welke zich insgelijks Lieorai noemde; dan, tegenwoordig is dit eertijds zoo magtige rijk in 
vele kleine landschappen verdeeld, die zich van lieverlede vrij verklaard en onder bescherming van het 
Europesche bestuur te Koepang gesteld hebben. Sommige derzelven hebben zich echter later ook van 
dit bondgenootschap wederom losgescheurd, en staan thans geheel onafhankelijk op zich zelven. Daar 
onze berigten zich voornamelijk over de Nederlandsche bezittingen op Timor uitstrekken, zullen wij 
hier een kort overzigt van de verschillende, tot hetzelve behoorende landschappen geven. 
1.) KOEPANG. De vorst van den Koepangschen volksstam is, naar oud gebruik en de aan hem 
door de voormalige Oost-Indische Compagnie verleende regten, bij het Gouvernement de eerste in rang 
onder de inlandsche hoofden. Hij houdt zijn verblijf op het eiland Samauw, werwaarts deze vorstelijke 
familie met vele onderdanen verhuisde, nadat haar, vroeger vrij uitgestrekt gebied op Timor, door 
herhaalde afstanden, zoowel aan de Compagnie als aan onderscheidene Timoresche en Belonesche groo- 
ten, welke door het aangaan van huwelijken, zich met haar vermaagschapten, dermate is gesmaldeeld, 
dat het zich tegenwoordig alleen nog tot een klein gedeelte kustland, met het dorp Klaiba, aan de 
zuid-westpunt van dit eiland bepaalt. 
O Dit woord heeft, even als het eerste van iedere benaming in de beide andere tongvallen, de beteekenis van 
het Maleische Orang , mensch. Het landschap Koepang noemen de Timorezen Nei-wessi. Het woordje Nei of 
Nai wordt, gelijk wij later zullen doen zien, ook steeds voor de vorstelijke titels en de familienamen der hoofden ge¬ 
plaatst. Hetzelve is waarschijnlijk verwant aan het Maleische ^jli najikh: opklimmen, stijgen, rijzen, ver- 
hoogen, verheffen enzv., en beteekent dien ten gevolge, als bijvoegelijk naamw'oord: hoog, verheven enzv. 
Volgens deze etymologie bestaat dus de naam van het landschap uit eene zamenstelling van deszelfs eigennaam met een 
vleijend of eerbiedig Epitheton. Wij voegen hier nog bij, dat Wessi (Maleisch Besie) ijzer beteekent, en dat 
tot de toekenning van dezen naam aan dit landschap, vermoedelijk de betrekkeiijke hoeveelheid ijzer, door vreem¬ 
delingen aldaar aangebragt, zal aanleiding hebben gegeven, vermits in het land zelf, tot nog toe geen ijzererts is 
ontdekt geworden. 
(+) Gewoonlijk door Keizer of Grootvorst vertolkt. 
