149 
de Hollanders met uitstekende vriendelijkheid; die van Koepang veroorloofde hun, zich in zijn gebied 
neder te zetten en er eene sterkte te bouwen. De bijzonderheden, welke daarmede gepaard gingen, 
en al hetgeen, van dien tijd af tot op onze tegenwoordige eeuw, van eenig belang te Koepang voorviel, 
vindt men bij de geschiedschrijvers met de noodige uitvoerigheid aangeteekend. 
De landstreek op Timor, welke gezegd kan worden onder het onmiddellijk beheer van het Gouver¬ 
nement te staan, strekt zich van ongeveer het midden der straat Samauw, noord-oostwaarts langs de 
baai van Koepang, tot bij de Tandjong Koeroes uit; binnenlands grenst zij aan het kleine gebied van 
den zoogenaamden vorst van Koepang, aan de landschappen Amarassie en Amabie, mitsgaders aan eenige 
. r<rf 
dikwerf onnaauwkeurig zijn, zich vergist; gelijk reeds in de Historische beschrijving der Reizen 
(’sGravenh. 1747. D. 18. bladz. 419) is aangemerkt geworden. Het voldingendste bewijs voor deze meening levert 
het verslag omtrent die overwinning, door genoemden A. Schot zelven gegeven, en in het zoo even aangehaalde werk 
(D. 20. bladz. 19) woordelijk te vinden. Bij de oude vaderlandsche geschiedschrijvers vind ik nergens aangeteekend, 
dat de Hollanders op Flores ooit eene militaire bezetting gehad hebben; doch wel op Solor, waar kort na de boven¬ 
gemelde inneming der Portugesche sterkte, die op dit eiland, volgens Faria y Sousa (Asia Portugueza, 1666), 
reeds vroeg bestond, door hen het fort Hendrik gesticht werd. Op Flores onderhield de Oost-Indische Compagnie, 
gedurende eenigen tijd, alleen eenen zoogenaamden Posthouder, in het dorp Ende, aan de Zuidkust wonende; terwijl 
de Portugezen, en ook hunne afstammelingen, gewoonlijk zwarte Portugezen genaamd, steeds in het bezit zijn geble¬ 
ven van Larantoeka en omliggende streken, aan de oostkust van Flores. Trouwens, de Heer de Freycinet spreekt, 
eenige bladzijden later, zichzelven tegen, naardien hij uit het geschrift van zekeren P. San Domingo aanvoert, dat de 
Hollanders, beseffende hoezeer zij do magt der Portugezen op Timor door de vernietiging van Larantoeka zouden 
ondermijnen, in 1660, met eene vloot van zes-en-twintig zeilen, naar Flores waren gestevend, zonder echter gemelde 
plaats te kunnen bemagtigen, niettegenstaande zij te Solor een middelpunt van operatie en handel bezaten. Maar ook 
deze opgave is voor een gedeelte onjuist, en wel in de hoofdpunten, namelijk ten opzigte van het zoogenaamde steve¬ 
nen naar Flores, en het niet kunnen bemagtigen van Larantoeka. Wouter Schouten (Oost-Indische Yoyagie, 
Amsterd. 1676. I. bladz. 79enverv.), een ooggetuige van die gebeurtenis, geeft van haar een onopgesmukt en naauw- 
keurig verhaal. De oorlogsvloot bestond, volgens hem, uit 33 zeilen, te weten: 22 schepen, 3 galjooten en 8 sloepen, 
inhebbende 1200 blanke soldaten en ruim 400 zwarte, van de Ambonsche eilanden, en daarenboven nog ongeveer 
1200 man scheepsvolk, zoodat de gezamentlijke magt omtrent 2800 koppen bedroeg. Deze vloot zeilde in het begin 
der maand mei 1660, uit de baai van Amboina, koers zettende naar het Z. W., zonder dat de bemanning eigenlijk 
iets wist van hare bestemming; maar toen men den hoogen vulkaan van het eiland Lombatte (Lomblem) in het gezigt 
kreeg, lieten de Opperhoofden J. van Dam en Truitmans, aan boord van al de vaartuigen weten, dat de vloot eerst 
eenige dagen aan de eilanden Serbiete (Adenara) en Solor ververschingen innemen zoude en dan op het allerspoedigst 
naar Makassar oversteken, om aldaar de vijandige Portugezen op het lijf te vallen. De vloot stevende dien ten ge¬ 
volge van het N. de engte in van Lomblem (Dutch Gut, op de Engelsche zeekaarten), en kwam in het gezigt van 
Solor ten anker. Zoodra de Portugezen te Larantoeka (zegt Wouter Schouten) van onze komst hoorden, maakten zij 
zich gereed om naar Timor te vlugten. Zij bleven echter ongemoeid, vermits de vloot, na weinige dagen toevens, 
weder langs denzelfden weg, N. Oostelijk door de engte, in het ruime sop terugkeerde, stellende zij alstoen aanvankelijk 
koers om de west, digt langs de engte van Larantoeka (Straat Flores) en voorbij den hoogen vuurberg van het eiland 
Ende: naam, onder welken bij de Hollanders in die dagen, Flores of Manggarai, gelijk de Solorezen dit eiland noemen, 
het meest bekend was. 
Wij mogen aan het slot dezer lange noot ter teregtwijzing, de aanmerking niet onthouden, dat de geschiedkundige 
opgaven, in het werk van den Heer Freycinet voorkomende, inliet algemeen met voorzigtigheid behooren geraadpleegd 
te worden. Als een enkel bewijs ter staving onzer aanmerking voeren wij hier aan, hetgeen hij op bladz. 569 van zijn 
werk, alwaar sprake is van Borneo, Banka en Billiton, in eene noot te lezen geeft: » Les Anglais (heet het daar) se 
font concéder la propriété de ces deux dernières lies.” Diergelijke, met de laatste geschiedkundige gebeurtenissen ten 
eenen male strijdige misslagen, zijn van zulk een’ bereisd’, belezen’ en geleerd’ schrijver inderdaad moeijelijk te verklaren. 
Land- f.n Voikenkbnde. 38 
