157 
streken; een verblijf, hetwelk op onze gezondheid en die onzer Javaansche bedienden zeer nadeeligcn 
invloed had. Het uitgestrekte, vlakke land, hier en daar digt met houtgewas bedekt en van moerassen 
doorsneden, deed zijne koortswekkende eigenschap langzamerhand aan de meeste onzer gevoelen. — 
Babauw is eene plaats, door een niet onaanzienlijk getal Rottinezen en Timorezen bewoond; buitendien 
bevinden zich aldaar ook verscheidene inlandsche Christenen, alsmede eenige Chinezen en Europesche 
afstammelingen van Koepang, wier huizen meerendeels in ééne reeks langs den weg, op de groote vlakte 
staan, die, zich van daar noordwaarts tot voorbij Pritti uitstrekkende, den geheelen achtergrond der 
baai omgeeft. Wij hebben reeds vroeger gezegd, dat de meeste rijst, welke in het westelijke gedeelte 
van Timor gekweekt wordt, van Babauw afkomstig is. Het bebouwen der velden aldaar, kost den 
planter slechts weinig moeite, terwijl derzelver bewatering ten eenen male aan de natuur is over¬ 
gelaten, hetwelk ten gevolge heeft, dat de bewerking, het zaaijen en oogsten, onveranderlijk door 
de saizoenen wordt aangewezen, en ook slechts eenmaal in het jaar kan plaats vinden. Die arbeid 
begint omtrent in het midden der regenmoeson (gewoonlijk in de maanden januarij of februarij), wan¬ 
neer de bodem behoorlijk doorweekt is; alsdan woorden in het te bereiden veld een aantal buffels gedreven 
en zoo lang in hetzelve rond gejaagd, tot zij den grond genoegzaam zacht en als tot modder getreden 
hebben. Het beplanten der velden geschiedt op de in den Archipel algemeen gebruikelijke wijze; de 
inzameling heeft in julij of augustus plaats. Gemeenlijk worden de korrels eenvoudig van de halmen in 
manden afgestreken, hetwelk meestal de taak is der vrouwen. De opbrengst dezer natte rijstvelden 
zal, gemiddeld, 20—25 voudig zijn (*). — Ofschoon de bewoners dezer streken doorgaans zeer tot 
gemak zijn geneigd, en daarom elke ligchamelijke beweging en krachtsinspanning gaarne op de minst 
moeijelijke wijze verrigten, zijn zij evenwel aan de, onder de Indische eilanders algemeen en van oudsher 
gebruikelijke manier, van het graan, niet door het vee uit den bolster te laten treden, maar hetzelve 
tot dat einde in groote houten vijzels, Loempang genaamd, te stampen, tot heden toe getrouw gebleven. 
Jonge kalkgesteenten, kalkmergel en blaauwe klei zijn de voornaamste bestanddeelen van den grond, 
door ons in de omstreken van Babauw waargenomen. Het kalkgesteente is deels blaauwachtig, deels 
rood-bruin van kleur, meestal zeer vast, en niet zelden van vele kalkspaat-aderen doortrokken. Kalk¬ 
mergel vonden wij alleen in afzonderlijke stukken op den berg Ilhauw en in eenige rivier-bedden, aan den 
voet van dien berg (in de Soengej Takalele) en elders. De kleur dezer stukken is geelachtig wit; zij zijn 
min of meer broos en bevatten eenig kwartszand. Op sommige zeer lage plaatsen der vlakte, alwaar zich 
in de regenmoeson veel water verzamelt en hier en daar groote modderpoelen en moerassen vormt, 
welke echter in het drooge jaargetijde, door de lang aanhoudende hitte, weder grootendeels opdroogen, 
verkrijgt de kleiaehtige grond in alle rigtingen zulke diepe scheuren en spleten, dat men denzelven niet, 
dan met veel omzigtigheid, kan bewandelen. Op eene plaats, omtrent anderhalf uur van Babauw 
verwijderd, toonden ons de inlanders eene zoutaehtige bron, welke voor de buffels veel aantrekkelijks 
schijnt te hebben en door geheele kudden dezer dieren dikwijls bezocht wordt. Ook lekken zij vaak 
aan de eenigzins met zoutdeelen bezwangerde kleiaarde in den omtrek. — Onder de vogelen, door ons 
(*) In de oostelijke gedeelten van Java geven, volgens de waarnemingen van eenen opmerkzamen, oud-ïndischcn 
ambtenaar, de vruchtbaarste sawahvelden eenen 27 voudigen, de schraalste eenen 10 voudigen oogst. (Zie H. J. Domis, 
de Residentie Pasoeroeang enzv. 1836, p. 50.) 
Land- dn Volkenkunde. 
40 
