zij, bij het betelkaauwen, de versche schors van zekere woekerplanten (Loranthaccae (*)), als surrogaat 
voor de areea-noot, welke schors eene bittere en zamentrekkende hoedanigheid bezit en, met siriebladen, 
kalk en gambir vermengd, aan het speeksel eene roode kleur geeft. Daar door geheel het land, onder 
alle klassen en standen der bewoners, het betelkaauwen tot de dagelijksche behoeften behoort, vindt men 
ook schier geene familie, welke het in haar boschveld of in de nabijheid harer woning aan het noodige getal 
sirieranken ontbreekt. Gemeenlijk ziet men dezelve tegen de stammen der pinangpalmen,of derkapokh-en 
kellorboomen (Eriodendron anfractuosum en Hyperanthera pterygosperma), of langs eenen 
anderen, soortgelijken ijlkroonigen boom met niet zeer ruwe schors, slingerend opgeschoten. Katoen- 
heesters vindt men in de meeste dorpen en gehuchten, somwijlen ook in de tuinen, alwaar, nevens de 
tot voeding bestemde gewassen, vooral niet zelden een weinig tabak en ook indigo, tot eigen gebruik 
wordt aangekweekt. Yan geene vruchtsoort tot algemeen gebruik, naast de banaan, is Timor rijker 
voorzien, dan van de Mangga (liko) (-f). Hetzelve bezit van deze geurige en saprijke vrucht, niet 
minder dan zes verscheidenheden, te weten: de Mangga dodol, Mangga ajer , Mangga oedang , 
Mangga telor, Mangga papaja en Mangga daging der Maleijers, van welke de eerstgenoemde voor 
de fijnste wordt gehouden. Onderscheidene redenen maken het waarschijnlijk, dat al deze veredelde 
soorten, van elders uit den Archipel, en wel van Celebes en Java zijn ingevoerd geworden. De groote, 
sterkriekende, zoogenaamde paardenmangga ( Batjang of Ambatjang £=-U^!), hebben wij intusschen 
op Timor niet gezien, noch ook vernomen, dat zij bij de inlanders bekend is. Ten tijde dat de mangga 
hare rijpheid heeft erlangd, wordt zij in groote menigte ter markt gebragt, en zij maakt alsdan een 
hoofdbestanddeel uit van het voedsel der inboorlingen. Timor bezit buitendien eene wilde soort van 
mangga, die, hier en daar gezellig groeijende, kleine bosschen vormt, doch wier vrucht, zeer zuur en 
wrang zijnde, van geene waarde geacht W'ordt. Van den broodvruchtboom (Artocarpus incisa) 
is de verscheidenheid met zaden, door de Maleijers Kalawie genaamd, in sommige dorpen vrij 
gemeen. De inlanders schijnen echter weinig waarde aan haar te hechten; zij eten de groote, harde 
zaden versch, in heete asch gebraden of in w'ater gekookt. Gretiger liefhebbers zijn zij van het 
zachte en aromatieke vleesch, waarvan de zaden der nangka-vrucht (Artocarpus integrifolia) om¬ 
geven zijn, en hetwelk zij hunnen vreemden gasten gaarne voorzetten. Men vindt er voornamelijk die 
verscheidenheid, welke de Maleijers met den naam van Tjarnpadakh bestempelen. 
Het Jandschap Amabie, in het Timoreesch Nei-djabie genaamd, is, even als het naburige Amarassie, 
in zijne geheele uitgestrektheid bergachtig en van tallooze kleine rivieren doorsneden, die hare wateren 
insgelijks meest zuidwaarts in zee ontlasten. De vorm van dit landschap is langwerpig; het strekt zich 
bijkans west- en oostwaarts uit, ligt geheel binnen andere distrikten besloten, en zijne bevolking 
wordt op ongeveer 13000 zielen geschat. Ten westen grenst het aan het gebied van Koepang, ten 
zuiden aan Amarassie, ten oosten aan het thans onafhankelijke distrikt Amanoebang en aan het Rijk 
van Sonabay, en ten noorden aan het groote vorstendom Amfoang. In vroegere tijden behoorden 
Amarassie, Amanoebang en nog twee andere, meeroostelijk gelegene, kleine landschappen, namelijk: 
(*) Of alleen van de ware Loranthi, óf ook van Viscum-soorten, ik durf dit niet bepalen. 
(-}-) Oepoen in het Timoreesch, Paaöh Rottineesch, Wopa Sawoneesch, Pawo Soloreesch. 
Land- en Volkenkunde. 
43 
