ochtend verzamelden zich al de hoofden en ontving elk, volgens het juiste getal zijner onderhoorige 
manschappen, een bepaald rantsoen, aanvankelijk uit twee, doch later slechts uit anderhalve kolf 
per hoofd bestaande, waarnaar een iegelijk zijnen eetlust te regelen had (*). Van den vroegen mor¬ 
gen tot het vallen van den avond waren dan ook altoos een aantal onzer inlandsehe begeleiders 
er op uit, om in oude, verlatene velden bataten en peulvruchten te zoeken, welke daar zonder men- 
schelijke zorg of toezigt groeiden; anderen slopen heimelijk in de bebouwde velden en schroomden 
niet, datgene, wat hunne gretige blikken het eerste trof en het gemakkelijkst door hen kon woorden 
medegevoerd, zich toe te eigenen; weder anderen vergenoegden zich, in het wild groeijende jonge 
bladen en uitspruitsels, vooral van bamboes of eetbare kruiden te verzamelen, terwijl eindelijk door 
sommigen het eenvoudige middel werd te baat genomen, om zich een stuk touw, bindrotting of andere 
dunne rank eener slingerplant, stevig om het midden te binden, ten einde daardoor het knagend 
gevoel des hongers te bedwingen. Het meest leden daarvan de inboorlingen van Rotti en Sawoe. 
Men zoude, door van tijd tot tijd een paard te slagten, w r elks vleesch zij zeer gaarne eten, wel eeniger- 
mate in hunne behoefte hebben kunnen voorzien, doch de Resident had gemeend, ter voorkoming van 
onaangename botsingen in ons eigen legerkamp, zulks streng te moeten verbieden, wetende hij bij on¬ 
dervinding, hoe zeer het anders te vreezen zoude zijn, dat er des nachts telkens paarden gedood wierden, 
en hoe moeijelijk het in zulke gevallen is, de daders te ontdekken en te straffen. Kostte dit verbod den 
Resident veel, de onthouding kostte dezen armen, hongerigen lieden niet minder. Wij kregen daarvan 
het treffend bewijs, toen wij, twee dagen vóór ons vertrek van die plaats, getuigen waren met hoeveel 
drift een klein, mager paard, hetwelk door het berijden eene groote wond op den rug had bekomen en 
van achteren geheel verlamd was, door hen geslacht en onderling verdeeld werd. Naauwelijks had de 
Resident zijne toestemming gegeven, of een dertigtal Rottinezen en Sawoenezen vielen als gieren en 
tijgers op dit dier aan, grepen het bij de vier pooten, den kop en den staart, en hieuwen en trokken 
het, onder een woest geschreeuw, levend in stukken. Tien minuten later lag reeds het warme en nog 
trillende vleesch op het vuur te roosten, en den volgenden ochtend was er, zoo min van de huid als 
van het vleesch, eenig spoor of teeken meer te vinden. 
(*) Op Timor is ons meermalen verhaald, dat de inboorlingen dezer eilanden-groep, vooral die van Rotti, Dauw, 
Randjoea en andere nabijliggende kleine eilanden, in zeer drooge en onvruchtbare jaren, weleens weken lang gedwon¬ 
gen zijn, hunnen eetlust zoodanig naar hunnen geringen voorraad mondbehoeften te regelen en te beteugelen, dat een 
volwassen mensch zich met eene enkele kolf mais des daags moet trachten te generen; en de mais is, gelijk men 
weet en door ons (bl. 141) vergelijkenderwijze met andere gedeelten van den Indischen Archipel is ontvouwd, het 
hoofdvoedsel dier eilanders: de mais is daar, wat bij ons het brood en de aardappelen tevens zijn. Men zoude, in 
tusschen de keerkringen gelegene en naar evenredigheid weinig bevolkte landen, eenen genoegzaam aan hongersnood 
grenzenden toestand naauwelijks denkbaar achten; doch het zijn juist de weinige behoeften dier volken, gepaard 
met de bijgeloovige vooroordeelen van nooit meer aan te kweeken of te planten, dan tot eigen onderhoud volstrekt 
noodig is, en welke beide beweeggronden nog door hunne aangeborene luiheid krachtdadig ondersteund worden, die 
dit vreemde verschijnsel ligt verklaarbaar maken. Bedenkt men verder, dat in geheel Indië niet eene enkele vrucht- 
soort groeit, welke, gelijk onze appelen en peren, tot bewaring geschikt is, en dat buitendien de bedoelde eilanden 
ten uiterste arm zijn aan tuinvruchten (men zie boven bl. 142), dan moet het veeleer verwondering baren, dat het, 
gelukkiglijk niet dikwerf voorkomende geval van gebrek aan leeftogt, zich niet vaker daar gevoelen doet. 
