gen; ofschoon in gewone tijden de bewoners van diezelfde streken dikwerf onderling in veete leven 
en er steeds op uit zijn, elkander van have en goed te berooven, even als eertijds de Mahratten in 
Centraal-Indië. 
Wij gaan thans van den zuidkant naar de noordkust van Tiraor over, om ook omtrent het Belonesche 
landschap Fialarang, in welks strandgebied, te Atapoepoe, de meest oostelijke Nederlandsche post op 
dit eiland gelegen is, eenige berigten te geven, voornamelijk geput uit het vermelde rapport van wijlen 
D r . Macklot. Terwijl ik, even als de Teekenaar van Oort, in de laatste helft van de maand maart 1829, 
te Koepang ziek lag, ondernam de Heer Macklot, vergezeld van den Teekenaar en Administrateur der 
Natuurkundige Commissie, G. van Raalten, eenen togt naar Atapoepoe, om, gelijk hij in zijn verslag 
zegt, in die streek onderzoek te doen naar het aldaar voorkomende kopererts. Tot de reis derwaarts 
bood zich eene gunstige gelegenheid aan met het, te Koepang te huis behoorende, barkschip de Goede 
Intentie, hetwelk, met den zendeling Le Bruyn aan boord, zijne jaarlijksche reis deed naar de 
Sarawatti-eilanden (Kisser, Letti, Moa enzv.), ten einde den staat en de uitbreiding op te nemen van 
de Christelijke Godsdienst, en het welvaren der aldaar vanwege het Nederlandsche Zendelings-Genoot- 
schap werkzame leeraars (*). De bark verliet den 19 11 ® maart, des avonds te 8 ure, de reede van 
Koepang en kwam, wegens flaauwe, door stilte afgewisselde winden, eerst tegen den middag van 
den 24 sten dier maand, op de hoogte van Atapoepoe, alwaar de Heeren Macklot en van Raalten, op 
aanmerkelijken afstand van het land, met eene sloep naar de plaats hunner bestemming werden afge¬ 
haald, terwijl de Heer Le Bruyn onmiddellijk zijne reis vervolgde. Bij het aan wal stappen te Atapoepoe 
werden mijne ambtgenooten door een’ gepensioneerd’ onderofficier, welke daar als kommandant was 
geplaatst, in volle montering ontvangen. Deze man, een Amsterdammer van geboorte, was in jeugdi¬ 
gen leeftijd naar Oost-Indië gekomen, en had reeds bij de veertig jaren in dat wereldoord doorgebragt, 
waarvan acht of negen, als eenige Europeaan, op het afgelegene en eenzame Atapoepoe. Gelijk, 
volgens Azara en andere schrijvers, de Spaansche Paters in Paraguay en sommige Portugezen te San 
Paulo, na een lang verblijf onder de inboorlingen, hunne moedertaal vergaten en niet anders dan het 
Guarani spraken, zoo ook kon deze Amsterdammer zich niet dan zeer gebrekkig en met veel inspanning 
in het Hollandsch verstaanbaar uitdrukken; Maleiseh en Beloneesch sprak hij echter zeer vlug, waardoor 
(*) Het heeft ons niet weinig bevreemd, uit de pen van den Heer G. W. Earl, die anders evenmin een vriend is 
van de zendelingen, als van de Hollanders, welke beide hij, vooral in zijn, onder den titel van The Eastern Seas, 
in 1837, in het licht gegeven werk, op meer dan eene plaats, door allerlei lasterlijke aantijgingen bezoedeld heeft, 
van uit die pen, zeggen wij, in den lateren tijd, eens een gunstig oordeel te zien vloeijen: juist niet omtrent de 
Hollanders en hun koloniaal bestuur, want in dat geval zouden zij eerst geen gezag meer in den Indischen Archipel 
moeten uitoefenen 5 maar aangaande de verrigtingen en grondbeginselen der door den Heer Earl op de Sarawatti-groep 
ontmoete zendelingen. In zijnen, kort daarna, over dien togt geschreven brief, welke in het Journal of the Royal 
geographical Society of London, 1841, Vol. 2, is afgedrukt, leest men daaromtrent, onder anderen, het vol¬ 
gende: ))De gansche bevolking van Kisser zoude gemakkelijk bekeerd kunnen worden, indien de zendelingen zich 
niet verzetteden tegen het doopen van volwassenen, alvorens die eenen langen proeftijd hebben ondergaan en genoeg¬ 
zaam met de Heilige Schrift bekend zijn. Vele Heidensche inboorlingen, welke tegen deze moeijelijkheden opzien, 
zenden niet te min hunne kinderen naar de school, opdat deze ten minste Christenen mogen worden. Dit heeft ten 
gevolge, dat men huisgezinnen aantreft, waar de ouders ongedoopt, in onwetendheid voortleven, terwijl hunne zonen 
en dochters, onder hetzelfde dak, ledematen der Christelijke kerk zijn.” 
Land- en Volkenkunde. 
62 
