hij den Heer Macklot van veel dienst was bij bet ondervragen der landbewoners. Na een verblijf van 
drie weken, van welke de Heer Macklot acht dagen tot de reis door het binnenland had besteed, verliet 
hij den 15 tlen april, met zijnen zieken reisgenoot van Raalten, die door eene galkoorts was aangetast, 
Atapoepoe en kwam den 20 sten dier maand op Koepang terug, doch alléén, daar de kranke was bezwe¬ 
ken (*) en hij zelf in een’ staat van gezondheid verkeerde, die veel te wenschen overliet. 
In onderscheidene der in lateren tijd openbaar gemaakte geschriften omtrent Timor, wordt met meer of 
minder ophef gewaagd van het in den jare 1818, tusschen de Nederlanders en de Portugezen ontstane ge¬ 
schil, ten opzigte hunner aanspraak op Atapoepoe. Vooral de Heer de Freycinet weidt, in zijn reisverhaal, 
aan dit onderwerp vele bladzijden druks, en is dus ook hier aan zijne zucht tot veelschrijverij getrouw 
gebleven. Of echter zijne vlugge redeneringen altijd op stevige gronden steunen, of zijne oordeelvel¬ 
lingen niet vaak wat onbekookt en eenzijdig zijn, willen wij liefst in het midden laten. In deze heeten 
zij op inlandsche bewijsstukken te berusten. Wij zullen ons de moeite niet geven, dien Heer in het 
breede te wederleggen, maar ons liever eeniglijk bepalen tot eene korte opgave van de ware toedragt 
der zaak, zoo als wij die uit officiële bronnen hebben leeren kennen. 
In de laatste helft van het jaar 1818 ontvingen Kommissarissen-Generaal — de Heeren Elout, Baron 
van der Capellen en de Schout bij Nacht Buyskes, welke na den algemeenen vrede, de Nederlandsche 
Oost-Indische volkplantingen van het Britsche bestuur hadden overgenomen — eene aanklagt van den 
Portugeschen Gouverneur van Delli, tegen den Heer Hazaart, Resident van het westelijk, onder Neder¬ 
lands gezag staande gedeelte van Timor, waarbij deze beschuldigd werd, )>het grondgebied van Zijne 
allergetrouwste Majesteit geschonden en zich mishandeling en geweld tegen Portugesche militairen 
veroorloofd te hebben” (f). Eenige ambtenaren in Commissie, ontvingen dien ten gevolge van Kommis¬ 
sarissen-Generaal den last, zich onverwijld naar Timor-Koepang te begeven, ten einde het gedrag van 
den Heer Hazaart en de regten van het Nederlandsche Gouvernement met naauwgezetheid te onder¬ 
zoeken en, naar bevinding, de zaken in den vroegeren staat te herstellen; terwijl de Heer Hazaart, ter 
verantwoording, naar Batavia ontboden werd. Zoowel uit zijn verslag, als uit dat der Commissie, 
bleek het gebeurde echter weldra van geheel anderen aard te zijn, dan door den Portugeschen Gouver¬ 
neur aan het Opperbestuur van Java was voorgesteld; dat, wel verre van dezerzijdsch misbruik en aan¬ 
matiging, integendeel de aanspraak van het Nederlandsche Gouvernement op het grondgebied van 
Atapoepoe, door den Kapitein-Generaal van Delli wederregtelijk werd betwist, terwijl de voorgewende 
mishandeling en het geweld, aan Portugesche militairen gepleegd, zich enkel en alleen bepaalde tot 
het aanhouden en doen straffen van twee of drie inboorlingen, welke zich van vijandelijke voornemens 
hadden verdacht gemaakt, door het rondsluipen om de wacht, blijkbaar met het doel om wapenen te ont¬ 
vreemden, terwijl geen hunner, daar zij schier geheel naakt waren, zich als militairen hadden doen kennen. 
Een van hen, welke zeide van den Gouverneur van Delli den rang van Kapitein te hebben gekregen. 
(*) Zie boven bladz. 132, waar de betreurenswaardige, door ons op Timor geledene verliezen, met weinige woorden 
herdacht zijn. 
(f) Zie Tijdschrift voor Neêrlands Indië, 1840, D. 2, bl. 521. 
