geloof, hetzij louter als een bedriegelijk voorwendsel door de inboorlingen verzonnen, stond mijnen, 
zoo ijverigen als onvermoeiden vriend bij zijne onderzoekingen aldaar, zeer belemmerend in den we°’, 
alzoo het dikwerf gebeurde, dat hem door de inlanders niet werd toegestaan, zich van een enkel 
keisteentje uit deze of gene rivier, van een enkel stukje van dit of dat rotsblok meester te maken, of 
deze of gene hoogte te mogen bestijgen, als zijnde die plaatsen en voorwerpen Pomali. Zoo heeft hij, 
onder anderen, noch door goede woorden, noch door het aanbieden van geld en geschenken, toe¬ 
stemming kunnen erlangen, de rivier Halimea, bij het dorp Fialarang, in wier bedding, naar men zegt, 
goud zoude voorkomen, te mogen bezoeken, zoodat ongetwijfeld zijn leven op het spel zoude hebben 
gestaan, indien hij, in weêrwil van het verzet der inlanders, zich derwaarts hadde begeven. Hij mogt 
ook bij zijn vertrek uit dat distrikt, de verzamelde rotsstukken niet medenemen, alvorens daarvoor aan 
den Radja betaald te hebben, terwijl deze zich nog later bij den Resident te Koepang beklaagde, ndat 
die blanke Heer zijn land bedorven had.” De twee, door den Heer Macklot voor het kopererts onderzochte 
plaatsen, lagen in het distrikt Fialarang, in eene streek Lasiotat genaamd, en in Lamakane, digt bij 
het dorp Raimea. Op beide plaatsen vindt men eene plek ijzerhoudende kleiaarde, in eene uitgestrekt¬ 
heid van 30—40 vierkante voeten, en rond door blaauwachtigen kleigrond omgeven. In die roode 
klei liggen kleine stukjes aardachtige malachit verspreid, die door de inboorlingen op de volgende 
wijze ingezameld worden. Gedurende de westmoeson, wanneer er eenigen tijd regen gevallen en de 
grond goed doorweekt is, begeven zij zich derwaarts, verzamelen de door het afstroomende water ont- 
blotene stukjes malachit, en wasschen de roode kleiaarde uit in het water der gaten, welke tot dat einde, 
als vergaarbakken, opzettelijk door hen worden gedolven. De hoeveelheid kopererts, die hun deze 
bewerking oplevert, is intusschen over het geheel zoo gering, dat een huisgezin, vaak na onderscheidene 
jaren arbeids, naauwelijks zooveel bij elkander brengt, als voor de belletjes noodig is van een paarden¬ 
tuig, hetwelk zij daarmede versieren. Tot het uitsmelten van het erts gebruiken zij door hen-zelven 
vervaardigde aarden potjes, bij wijze van kroezen. 
Ten opzigte van het algemeen gevoelen, dat het zand aan de zeekust van Atapoepoe stukken gedegen 
koper zoude bevatten, merkt de Heer Macklot aan, dat al zijne moeite vruchteloos is geweest, ze daar 
te vinden. Hij onderzocht met dat doel niet alleen persoonlijk al de oorden, welke hem waren aange- 
het hoofdzakelijk jegens vreemdelingen gebruiken en, in hunne eigene taal, er dikwerf het woord léoe voor in de 
plaats stellen. Vermoedelijk is pomali afkomstig van het Hoog-Javaansche werkwoord iaio[3^\ rnalih , veranderen, 
verwisselen beteekenende, en overdragtelijk op eenig stoffelijk voorwerp toegepast, hetwelk door de gelofte van 
een’ vorstelijk’ persoon, of door de bezwering van een’ zoogenaamd’ toovenaar, onzigtbaar en denkbeeldig van inner¬ 
lijke hoedanigheid veranderd of als gewijd en geheiligd beschouwd en, dien ten gevolge, in zedelijk opzigt, 
onder zekere verbodswetten geplaatst werd. Tot staving der juistheid van deze verklaring kunnen wij hierbij aan¬ 
voeren, hetgeen Raffles (Hist. of Java, II, p. 99 en 100) aanhaalt, namelijk: dat, volgens de overlevering der 
Sundanezen, de twee vorstelijke broeders Tjiong Wanara en Radhên Tandhoeran, omstreeks het jaar 1247 der Jav. 
aefa of 1325 na Chr., als grensscheiding hunner rijken (Padjadjaran en Madjapahit) zouden aangenomen hebben de 
rivier van Rrebes, »thence called Chi Pamali , or the River of Prohibition.” Die rivier (Tji) Pamalih in het regent¬ 
schap Tagal, alwaar zij omstreeks drie uren gaans, bewesten de hoofdplaats van dien naam, in zee valt, wordt dooi¬ 
de Sundanezen als de natuurlijke grensscheiding beschouwd van hunnen volksstam ( üjalma boemi [Kromo] d. i. 
inboorlingen, landslieden, of Djalma goenoeng [Ngoko] d. i. bergbewoners) en der eigenlijke Javanen 
(7 yang djawi [Kromo], of Wong djoivo [Ngoko] cl. i. menschen van Java). 
