255 
of deken is somwijlen slechts uit twee, meermalen echter uit drie, en somtijds ook uit vier overlangs 
aan elkander genaaide strooken te zamengesteld. De roode zoom aan weerszijde, bestaat meestal uit 
een afzonderlijk stuk. Deze zoom is doorgaans met verschillende, evenwijdig loopende strepen en 
bloemvormige figuren van blaauwe, zwarte, witte, groen- en geelachtige kleuren versierd. De ver- 
deeling en gedaante dier strepen en bloemwerken zijn wel in elk landschap verschillend, doch vertoo- 
nen toch overal een vast aangenomen beginsel, van hetwelk niet ligt zal worden afgeweken. Voor¬ 
beelden daaromtrent, uit twee landschappen genomen, vindt men op PI. 34 en 35. Het weven der 
doeken en verwen van het garen, is het werk der vrouwen. De daartoe benoodigde verfstoffen worden, 
deels door de inlanders zelven, uit onderscheidene gewassen bereid, anderdeels van de Chinezen, welke 
tot het koopen van sandelhout en bijenwas, jaarlijks de binnenlanden bezoeken, ingeruild. 
Van de twee gemelde groote doeken, uitsluitend bij de mannen in gebruik, wordt er één om de 
heupen geslagen, vanwaar hij tot aan de kniè'n afhangt en alleen boven de buikstreek eenigzins vast 
is in elkander gedraaid. De ander strekt ter bedekking van het bovenlijf, wordt over de beide schouders 
heengeslagen en daalt, naarmate zijner breedte en lengte, tot op de heupen of nog eenigzins lager neer (*). 
Gedurende de warmste uren van den dag, is echter het bovenlijf van den Timorees zeldzaam bedekt, 
maar de daartoe bestemde doek, in eene wrong om de lenden gebonden. — De vrouwen bezigen 
somwijlen soortgelijke shawl-doeken ter bekleeding van het bovenlijf; meer algemeen nogtans een naauw, 
langs de zijden digtgenaaid, doch van boven en onderen open kleedje, bij de Maleijers Sarong genaamd, 
gelijk zij ook het onderste gedeelte van het ligchaam en de beenen in zulk een zakvormig gewaad hullen. 
Deze kleedjes der vrouwen prijken altijd met bonte kleuren: gemeenlijk op eenen rooden grond met rond¬ 
gaande, min of meer breede strepen en blaauwe, of donker en licht gele, bloemvormige figuren voor¬ 
zien (-{■). Vrouwen van rang hebben bij feestelijke gelegenheden veelal een wit katoenen buisje met 
lange mouwen aan, en daarover het gewone zakvormige, om het bovenlijf afhangende kleedje. Het 
hoofdtooisel bestaat alsdan ook w'el uit eenen fraai rooden of geelkleurigen doek, waaraan, op het 
voorhoofd, eene zilveren of gouden halve-maanvormige plaat, of wel eenige kleinere ronde plaatjes, 
zijn vastgehecht. Hals en ooren zijn met snoeren kralen versierd. 
Na deze kleedingstukken is ontegenzeggelijk een der noodwendigste voorwerpen voor den Timorees, 
zoowel voor de vrouw, als voor den man, de betel- of sierizak (Haloek hosoe , PI. 40, fig. 1), met 
de onderscheidene, daartoe behoorende kokertjes en doosjes. Deze zak, gewoonlijk uit eenen bont- 
kleurigen, rood of blaauw linnen of sitsen neusdoek vervaardigd, waarvan de vier hoeken door een’ 
knoop vereenigd, en naar onderen, tot op eene zekere hoogte, met vele ringen van horen, been, 
schulpen, schildpad, ivoor, of ook wel eens van zilver, versierd zijn, wordt over den linker schouder 
gedragen, zoodat hij digt onder den arm afhangt. Hij dient hun, in de eerste plaats, ter berging 
van de tot het betelkaauwen benoodigde zelfstandigheden, als: sieribladen, gambir, gebluschten kalk 
(*) Bij den afgebeelden inboorling van Rotti (PI. 43), is de wijze, hoe de mannen daar de beide doeken dragen, 
duidelijk voorgesteld. 
(■p) Een staal, in halve natuurlijke grootte, uit het midden van zulk een’ vrouwenrok (Tais bifeel ) uit het land¬ 
schap Amarassie, vertoont lig. 1, PI. 39. 
