bet meeste voordeel, aangezien de sandelhout-boom als een vorstelijk eigendom wordt beschouwd. 
Niemand mag zonder voorkennis en toestemming van den vorst zulk een’ boom kappen; den overtreder 
van dit verbod treffen, naar omstandigheden, zware boeten, veeljarige of levenslange dienstbaarheid, 
en somwijlen zelfs de doodstraf. Yan het op hoog bevel ingezamelde sandelhout vindt de verdeeling in 
dezer voege plaats. Aan den vorst behoort de helft van de geheele opbrengst; van de andere helft bekomt 
de Fettor van het distrikt A, elke Tomokong van het in zijne afdeeling verzamelde A, terwijl op de 
overige A de boomkappers aanspraak hebben (*). Dat bij deze verdeeling de hoofden niet de slechtste 
stukken nemen, maar wel die, welke de meeste waarde hebben, is ligtelijk te begrijpen. Ten opzigte 
van het was vindt in zoo verre hetzelfde stelsel van verdeeling plaats, dat den hoofden niet alleen eene 
aanzienlijke hoeveelheid van dit artikel uitsluitend toebehoort, maar zij deelen daarenboven in al hetgeen 
door het volk verkregen wordt. De boomen, waarop de bij hare raat maakt, hebben namelijk allen 
vaste eigenaars, wier regtmatig bezit zich op de eerste ontdekking van zulk een’ boom grondvest. Ter 
bevestiging daarvan erlangt elke stam een teeken. Het zijn meestal zeer hooge woudstammen, waarvan 
een enkele dikwerf vijftig of zestig en soms meer honigraten bevat, iedere van welke een half tot een 
geheel pond was oplevert. De inlanders beweren, dat de bijen met het einde der drooge moeson 
(omstreeks de maand october) wegtrekken, en niet dan na afloop der kwade of regenmoeson (in de 
maand mei of junij) weder tot hare oude standplaatsen terugkeeren. 
Op handel of zeevaart leggen zich de Timorezen niet toe. Van de zee hebben zij integendeel een’ 
sterken afkeer, zoo zelfs, dat men in het westelijk gedeelte van dit eiland niet één’ Timoreschen visscher 
vindt. Even zoo schijnen zij ook geene groote minnaars van verre landreizen te zijn, bijaldien zij niet 
door roofzuchtige plannen daartoe uitgelokt worden. In de landstreken Molo en Amakono troffen wij 
slechts zeer weinige inlanders aan, vooral weinige hoofden, die ooit te Koepang geweest waren. Of 
zulks meer aan onverschilligheid en aangeborene traagheid, dan wel aan vrees voor vijandelijkheden ge¬ 
durende hunne uithuizigheid moet geweten worden, kunnen wij niet beslissen. — Dewijl de inlanders 
hunne twee voorname handelsartikelen niet zelven ter markt brengen, reizen ieder jaar, gedurende de 
drooge moeson, een aantal Chinezen van Koepang, Atapoepoe, Batoe-gedeh en andere kustplaatsen, 
nanhng, te weten Gandha d. i. de welriekende, geurige, en Gandhasdra d. i. de geestrijke, best 
reuk geven de. Niet minder dichterlijk wordt ook zijne hoedanigheid geroemd met het woord Bhadras’ri 
d. i. de geluk aanbrengende, of, volgens Lassen, Ind. Altertbumsk. I, p. 257, die van uitmuntende 
schoonheid. Zijn Perzische naam, gelijk men weet, is San dal, Grieksch aavraXov, waarvan ons Sandel 
en de in de Kruidkunde gebruikelijke geslachtsnaam Santalum afkomstig zijn. 
( Y ) Het sandelhout groeit op Timor in het wild; het menigvuldigst in de hoogere bergstreken, waar men, hier en 
daar, kleine opene bosschen er van aantreft. De boomen worden digt bij den wortel gehakt, hunne stammen en tak¬ 
ken aan stukken gekapt ter lengte van 8j—9 of 9' palm, en vervolgens van de schors en de buitenste, witachtige, 
geurlooze en daarom van geene waarde zijnde houtdeelen ontdaan. De inzameling geschiedt hoofdzakelijk in de drooge 
moeson en, even als in Malabar, wordt ook op Timor het tijdvak gedurende de afnemende maan daartoe het meest 
geschikt geacht. De inlandsche Grooten verkoopen het sandelhout kort na de inzameling en zonder het vooraf te 
sortéren; doch de Chinesche handelaren verdeden de stukken, gelijk door ons bl. 143 is opgegeven, in onderschei¬ 
dene soorten. De dikke stukken , uit de stammen, die de eerste of hoofdsoort vormen en ruim eens zoo hoog in prijs 
staan als die der dunne takken, worden meest alle naar China uitgevoerd. 
