- ---- 
‘ 
MMdÉiMNfifal£Ü 
-- niirWri 
ÉÊÊÊÊMè^:^ 
278 
óf van oudsher leó of pomali, öf zij worden bij bijzondere gelegenheden, tot dien staat verheven door 
eenen Anaha-paha d. i. land-bezweerder. Deze, wiens geheime kunst en titel bij het overlijden 
van den vader op den zoon overgaat, staat onder het onmiddellijk bevel van den vorst; bij alle offerin- 
gen, in ’s lands en ander algemeen belang, moet hij tegenwoordig zijn, wordende de tot dat einde 
geschikte dieren hoofdzakelijk door hem uitgezocht en gekeurd. — Even als door de geestelijke voor¬ 
stelling van Oesi-nêno, de zon zelve een voorwerp is van aanbidding, is zulks ook de maan, Foenan (*), 
wegens het in haar wonende geestelijke beginsel eener vrouwelijke godheid, zijnde zij de eenige en 
eeuwige gezellin van den «gebieder van het daglicht” (Oesi-nêno) (j-). Al de overige hemelligcha- 
men, de sterren, in het algemeen Kfoen genaamd, zijn, al naarmate zij groot of klein zijn en met 
een sterk of slechts flaauvv licht flikkeren, als zoo vele zigtbare w r oningen der dienaren, onderdanen, 
rijksgrooten en kinderen van die twee hoogste, zinnelijk als echtelingen gedachte góden te beschouwen. 
Als hunne eigene kinderen zijn ons genoemd: Sieatwdt en Noeaha; niemand echter wist ons met 
zekerheid hun verblijf aan te W'ijzen. K'foen fajie-nome (de morgenster) is dat van eenen rijksgroo- 
te, en aan hem, zoowel als aan den bewoner van de ster K'foen moeöet-fait, van wien men echter 
niet weet of hij groot of klein is, moet van tijd tot tijd, hetzij tot dank voor genotene weldaden, hetzij 
om er nieuwe te erlangen, geofferd worden. 
Al de tot hiertoe genoemde góden worden als goede of den mensch genegene geesten beschouwd; 
de nu volgende daarentegen staan, even als de Asoeras en Daitjas der Hindoes, in een’ reuk van boos¬ 
aardigheid; altijd er op uit, het schepsel leed en onheil te berokkenen, behooren zij geregeld door 
offeranden gepaaid te worden, of zij maken zich de onoplettendheid of de, wegens verzuimde offers 
ontstane onverschilligheid van Oesi-nêno en andere goede geesten ten nutte, om hunne verderfelijke 
magt te toonen. Onder die booze geesten zijn Oesi-paha ($) en Atóïs het meest te vreezen. De eerste 
dezer twee houdt zijn verblijf in bezworen bosschen, bergen enzv., en neemt soms eene zigtbare, 
menschelijke gedaante aan. Zijne grootte is alsdan gelijk aan die van eenen ouden kasuarina-boom. 
een steen om er hars (benzoë) op te branden; dus een wierook-steen. Het eerste woord, tampat , beteekent 
plaats, en met pamalie , eene bid- of heilige plaats. Het is opmerkelijk, dat het woord pamalih (uuaianji^\ 
ook in die verwijderde, oostelijke streken van den Archipel, in dezelfde figuurlijke beteekenis wordt gebruikt, als op 
Timor; terwijl dit, vermoedelijk door den invloed van het Islamisme, op Java zelf, tegenwoordig niet meer het geval 
is. y> Deze bid- of offerplaatsenzegt de Heer Schmid, » waren veelal nabij het strand der zee of bij de rivieren, 
of wel aan den hoek eener rots, of ook op de bergen, waar vroeger dorpen stonden; sommigen bij de graven hunner 
voorouders. Die plaatsen werden niet alleen zeer geëerbiedigd, maar ook gevreesd: men durfde ze niet altijd nade¬ 
ren, tenzij zulks met een godsdienstig oogmerk geschiedde. Het was daar, dat men de hulp en bijstand zijner ver¬ 
dwenen voorouders inriep,” enzv. — 
(*) Baarblijkelijk slechts eene klankverandering van het Javaansche «JJ «ui M| > tvoelan, Maleisch ^ bdëlan , 
Belloneesch foelan: alle welke woorden maan beteekenen. Het Rottinesche boelak , als naam van dit hemelligchaam, 
doet, door de harde eindletter, eerder denken aan het Maleische e>Jo böêlat , bolrond, en zoude dus, volgens deze 
afleiding, zijnen oorsprong aan de gedaante der volle maan ontleenen. 
(-}-) Ook dit kosmo-theogonische denkbeeld herinnert treffend het Hindoesche godenleerstelsel van Tjandri , de 
maan, als gade van Soerya , de zon, of den goddelijke. 
(§) Letterlijk: Heer der aarde; aldus genaamd in tegenstelling van Oesi-nêno , den Heer van het daglicht en 
het luchtruim. 
ee 
J 
mei 
me! 
& 
0 
IÉ 
k 
oefa 
set 
ra 
mes 
sel' 
sc ir 
nart 
bte 
fc 
Qum 
goot 
lenst 
met] 
aan d 
hetwe 
