van droomen, liet opsporen der oorzaken van ziekten en andere menschelijke rampspoeden, enzv. — 
Worden zij geraadpleegd, dan bekijken zij een hoenderei tegen het licht, of slagten eene kip en onder¬ 
zoeken hare ingewanden, of wel zij vademen eene lans, ten einde te ontdekken, aan welken geest het 
bestaande onheil geweten moet worden, en hoe dit het zekerst zoude te verdrijven zijn. Het lans¬ 
vademen geschiedt aldus. De Aotê-naoes zit, met onder het lijf gekruiste beenen, op den grond, houdt 
met de eene hand de lans van onderen vast, en tracht met de vingertoppen der andere, onder het 
gemompel van eenige onverstaanbare woorden en het noemen van onderscheidene góden en geesten, 
het voorste gedeelte van het lansijzer te bereiken, hetwelk hem evenwel niet gelukt, voor dat hij 
den naam van den waren of beleedigden geest heeft geraden en uitgesproken. Is deze hem bekend, 
dan gaat hij over tot het onderzoek, welke diersoort den geest het meest welgevallig zij en het best 
ter verzoening zal kunnen strekken; onmiddellijk na deze ontdekking, worden de noodige toebe¬ 
reidselen tot het offer gemaakt, waarbij de Aotê-naoes steeds goed wordt onthaald. Bij zijn vertrek 
ontvangt hij daarenboven nog eenig vleesch van het geslagte dier en andere geschenken, als een loon 
voor zijne bewezene diensten. Bijgeloovig, gelijk alle volken, die eene natuurdienst huldigen, schrij¬ 
ven de Timorezen elk hun treffend onheil aan den toorn der góden of wel aan betooveringen toe, waarbij 
offeranden en sympathetische middelen hunne krachtigste tegenwerkingen zijn. Overal, gelijk reeds is 
medegedeeld, zijn de toovenaars en enkele oude vrouwen ingelijfd in de kennis der geneeskracht hunner 
inlandsche kruiden, of w 7 el geven zij voor, die kennis te bezitten. Onder alle ziekten vreezen de 
Timorezen er geene zoozeer, als de kinderpokken, uithoofde der schrikbarende verwoestingen, welke 
deze van tijd tot tijd onder hen aanrigten. De ijverige pogingen, door ons Bestuur te Koepang in het 
werk gesteld, om de inenting in het binnenland te doen invoeren, zijn tot heden mislukt. Zoodra een 
inlander door de pokken w'ordt aangetast, brengen zijne nabestaanden hem naar een afgelegen oord in 
het boseb, leggen hem daar in eene, tot dat einde snel opgeslagen hut, voorzien hem voor den tijd 
van acht of tien dagen van voedsel en water, en laten den ongelukkige wijders aan zijn lot over. Men 
zal ligtelijk beseffen, dat zulk een lijder zelden of nooit van zijne ziekte geneest, waarop trouwens ook 
niemand rekent of de geringste hoop koestert. Hij wordt, gelijk een ter dood veroordeelde, bij leven¬ 
den lijve reeds tot de overledenen geteld. Zijn lijk wordt ook niet dadelijk begraven, maar het blijft 
vooreerst ter plaatse, waar de ongelukkige den geest gaf, onaangeroerd liggen, want een iegelijk is 
beangst, het te naderen, veel meer nog het aan te tasten. 
De gevoelens en meeningen der Timorezen — zoo zij die al hebben — aangaande het zamenstel en 
de natuurwetten der aarde, zijn de vermelding naauwelijks waardig. Vele gelooven, dat het land op 
het water van den oceaan is drijvende, gelijk een schip of eene zich in de zonnestralen koesterende 
zeeschildpad. Meer opmerking verdient de volksmeening ten opzigte der oorzaak, waardoor de aard¬ 
bevingen zouden ontstaan. Volgens haar wordt de aarde door een’ geweldigen reus op den schouder 
gedragen, en bij vermoeijenis, wegens de zwaarte van den last, van tijd tot tijd op den anderen over¬ 
geplaatst. Het is zoodanige verplaatsing, welke tot die trillende bewegingen van den anders vasten 
grond aanleiding geeft. Zoodra zich nu zulk eene schudding doet gevoelen, dan — zeggen de Timo¬ 
rezen — moet een iegelijk luidkeels beginnen te schreeuwen, opdat hun Atlas zoude gewaar worden, 
dat er nog menschen op de aarde aanwezig zijn; hij mogte anders daaraan twijfelen en, het langer 
