ongastvrije en zoo dorre kusten van Nieuw-Holland kwam, waardoor hem elk ander land wel bevallig 
moest toelagchen. »La grève, ,, zegt Dentrecasteaux, »qui avoit paru si agréable et si riante a eet 
illustre navigateur, n’avoit réellement que le mérite de pouvoir être abordée sans danger. D’ailleurs 
le rivage n’offre a la vue qu’une plage de sable, et e’est seulement a quelque distance des bords de la 
mer que commence une verdure inanimée qui ne réveille aucune idéé de fraicheur [men vergete intus- 
schen niet, dat deze schildering aan het einde van het drooge jaargetijde plaats vond]. Les collines 
que Cook avoit vues s’élever en amphithéfttre, ne sont que de très-petits coteaux qui n’ont rien de 
pittoresque. En général, Faspect de ces ïles [Sawoe en het naburige Randjoea, bij verbastering ge¬ 
woonlijk Renjoar genoemd] est tellement monotone, qu’a peine nous fut il possible de distinguer quel- 
ques points assez remarquables pour pouvoir être relevés” (*). 
Toen wij in de maand november 1829 van Timor-Koepang naar Java terugkeerden, zeilden wij, op 
niet zeer grooten afstand, benoorden langs die eilanden heen. Het kleine, westelijk gelegen Randjoea 
deed zich nog minder hoog voor dan Sawoe, welks binnenland heuvelachtig en in het westelijk gedeelte 
het hoogst was. Aan de noordzijde van dit eiland werd het vlakke en witte zandstrand hier en daar 
door ruwe rotsen vervangen, vermoedelijk uit jongere kalksteen zamengesteld, en tegen welke eene 
sterke branding stond. 
Yolgens de nieuwste geographische bepalingen, die van het jaar 1823 (f), ligt Sawoe op 10°24'54"— 
10°35'50" Z. breedte, en 121°34'59"— 121° 54'9" O. lengte; terwijl Randjoea omstreeks 1! geograph. 
mijl westelijker, en in het midden op 10°37'0" Z. br. en 121°28'0" O. lengte van Greenwich gelegen is. 
Ten opzigte van huisdieren en nuttige gewassen verschilt Sawoe niet van Rotti en Timor. Cook zegt, 
dat de vlakke kuststreken bedekt zijn met kokos-, lontar- en pinangpalmen, tamarinden-, limoenen-, 
mangga- en vele andere vruchtboomen; dat er mais, rijst, gierst, verschillende peulvruchten, tabak, 
eene soort van indigo, katoen en onderscheidene moeskruiden door de bewoners geteeld worden, en 
dat deze er ook buffels, paarden, varkens, schapen, geiten, honden, hoenders en ander pluimgedierte 
in genoegzame hoeveelheid op nahouden. Dat zij zich echter weinig of niet op de vischvangst toeleggen, 
en ook niet gaarne visch eten, maar dat hun voedsel hoofdzakelijk in veld- en tuinvruchten, benevens 
palmsiroop en het vleesch van varkens, paarden, buffels en honden bestaat, wordende dit laatste door 
hen nog hooger geschat, dan dat van schapen en geiten. In het algemeen stemmen de berigten, door 
Cook van Sawoe gegeven, met onze navorschingen overeen, en wij kunnen onze mededeelingen, uit 
dien hoofde, gevoegelijk tot een gering getal kenschetsende bijzonderheden bepalen. 
Naar hetgeen ons, door onderscheidene aanzienlijken van dit volk verhaald is, zoude het eiland zijne 
eerste bewoners van Java ontvangen hebben; deze zouden in een’ troep vlugtelingen hebben bestaan. 
(*) Voyage de Dentrecasteaux, 1808, 4°. T. I, p. 172. 
(f) Voyage autour du Monde, par L. J. Duperrey, Atlas hydrographique n°. 18, »Carte des lies Sa vu, levée 
par Bérard, Officier de marine.” 
