293 
houden. — Zilveren en gouden halsketens van fijn draadwerk gevlochten, snoeren van glas- en andere 
kralen (* * * (§) ), armringen van zilver, goud, ivoor of ook wel van dik koperdraad, en dergelijke versierselen 
meer, zijn voor het overige vrij gemeen bij dit volk en getuigen van zijne zucht tot opschik. Zijn smaak, 
te dezen opzigte, is evenwel eenigzins meer gekuischt, dan die der door ons beschrevene, meer oostelijk 
wonende eilanders. Cook gewaagt van verschillende in de huid geprikte zwarte teekens, Tata (f) 
genaamd, welke hij op de armen van bijna alle mannen en ook der vrouwen op Sawoe had opgemerkt, 
en dat hem de inboorlingen, op zijne vraag naar den oorsprong dier teekens, te kennen hadden gegeven, 
ndat dit gebruik reeds lang bij hen bestaan had, alvorens een Europeaan tot hen gekomen was, en 
dat op de naburige eilanden de bewoners met kringen om hunne halzen en borsten geleekend waren.” 
Indien dit berigt der inboorlingen juist is, moeten zij daarmede de wilde bergbewoners van het eiland 
Sumba of Tjindana, of veelligt die van Flores bedoeld hebben, aangezien het talouëren aan de volks¬ 
stammen van Timor ten eenemale onbekend is. Wel hebben wij bij niet weinige Rottinezen verschil¬ 
lende leekens, vooral hunne namen, op een’ der voorarmen of op de bovenzijde der handen, in de 
huid geprikt gezien; doch deze ligchaamsversieringen, of liever ontsieringen, schenen ons toe, nabootsin¬ 
gen te zijn van hetgeen men dikwerf bij Europesche matrozen en soldaten waarneemt, te meer, daar die 
namen met Romeinsche letters gezet waren. Wij hebben reeds elders de aanmerking gemaakt (bl. 122), 
dat door ons op geen der Indische eilanden eene eenigzins volkomene en, gelijk bij de Zuidzee-volken, 
als oorspronkelijk te beschouwen tatouëring is aangetroffen, dan alleen bij de Dajakkers van Romeo. 
Volgens Crisp is echter deze smaak ook bij de bewoners der Pagai- of Poggy-eilanden algemeen in 
gebruik, en wordt door hen Titi ($) genoemd. 
Het huisraad en de gereedschappen voor den veldbouw dezer eilanders zijn even eenvoudig, als die 
hunner oostelijke naburen, en bepalen zich ten naastebij ook tot dezelfde voorwerpen. Van meer bij¬ 
zonderen of eigenaardigen vorm zijn daarentegen, gelijk overal in die streken, de door de Sawoenezen 
zelven vervaardigd wordende, en bijgevolg meer zuiver nationale wapentuigen: als het zwaard, de 
lans en het schild. Het zwaard, daar Hemola geheeten (PI. 42, fig. 9), is omtrent acht palmen lang, 
waarvan het regte lemmer er ruim zeven inneemt. Het korte gevest is gewoonlijk van buffelhoren, en 
niet zelden, even als het boven- en ondereinde der scheede, geheel met bladtin bekleed. Buitendien 
(*) Vooral dragen de vrouwen lange strengen van dikke, gele of zwarte kralen om het lijf, welke gordels, volgens 
het berigt, door Radermacher medegedeeld, soms de lengte van twaalf of veertien vademen hebben. Zie de Verhan¬ 
delingen van het Bat. Genootschap, D. II, p. 427 van den derden druk. 
(-[-) In de taal der bewoners van het eiland Tonga, in de Zuidzee, beteekent: tattaoe , figuren in de huid 
prikken (waarvan de uitdrukking Tatouëren); op Tahiti: tataoe , teekenen, schrijven, schilderen, het 
ligchaam beprikken; op de Marquesas: tatoe , bet beprikken en beschilderen van het ligcbaam; op Hawaï: 
kakaoe , schrijven, schilderen, het ligchaam beprikken (zie Aperqu de la langue des Hes Marquises etc. 
par Buschmann, 1843, p. 159, 160). Al die woorden staan vermoedelijk in verband met het Maleische tetakh , 
houwen, snijden, kloven, alsmede met het Javaansche tatoe , gewond, gekwetst, kwetsuur, en asm icti 
tetah of aSïl(CTI ^ tatah, snoeijen, snijden, uitsnijden, beitelen. 
(§) Teetee , volgens de Engelsche spelling van Crisp, Asiatic Rechearches, edit. in 8°. Vol. VI, p. 88. Dit 
woord is zeer waarschijnlijk het Maleische titikh , dat een spikkel, spat, vlek, droppel beteekent, wor¬ 
dende bij de Maleijers de harde letter ü kh , als sluitletter, in de uitspraak dikwerf naauwelijks gehoord. 
Land- en Volkenkunde. 74 
