310 
ÏII. 
P0EL0E SAMAUW. 
Poeloe Samauw vertoont, door zijne geographische ligging, zijne uiterlijke gedaante, de rigting en 
den omtrek zijner kusten, en door zijne geognostische gesteldheid, een als ware het afgescheurd stuk 
van Timor, van welks vaste kust, aan het westelijk uiteinde, het slechts door eene naauwe zeeëngte, 
onder den naam van »Straat Samauw” bekend, is afgescheiden. Het geheele eiland is, in de rigting 
van het N. O. naar het Z. W., niet geheel vijf geographische mijlen lang, en van het N. W. naar het 
Z. O. gemiddeld omtrent één en drie vierde mijl breed. Het is hoofdzakelijk uit drie neptunische for- 
matiën zamengesteld, te weten: het reeds beschrevene graauwwakke-zandsteen, den muschelkalk 
en den jurakalk. Deze laatste formatie strekt zich uit van de noord-oostpunt, langs de noord-westzijde 
van het eiland, tot aan zijne zuid-westelijke en zuidelijke uithoeken, en vormt tevens de meest verhevene 
kleine bergen, welke op Samauw aanwezig zijn. Bij een’ dier kleine bergen, Silain genaamd, vindt 
men eene, van allen plantengroei beroofde plek gronds, alwaar het gesteente, door chemische w 7 erking, 
als doorknaagd of uitgebeten en met eene korst van zwavel overtrokken is. Op twee andere plaatsen van 
het eiland, te weten in het westelijk gedeelte, en niet ver van het noordelijke zeestrand, in de nabijheid 
van Oiasa, borrelt eenig water uit den grond op, dat troebel, witachtig van kleur is, en om die reden 
met den naam van Ajer tsdboên (zeep-water) bestempeld wordt. De zwaveldeelen (vooral zwavelig- 
zuur), welke het bevat, hebben eenige schreden in den omtrek dier bronnen, alle vruchtbaarheid ver¬ 
nietigd, en de oppervlakte der kalksteen-rotsen, tusschen welke hare wateren opborrelen, min of meer 
ontbonden en hier en daar met eene dunne laag van afgezette zwavel overtogen. Op die plaatsen, 
voornamelijk bij het zoogenaamde Ajer-tsaboên van Oiasa, zijn kristallen van gipsspath niet zeldzaam. 
Behalve deze mineraal-bronnen, vindt men bij Oiasa ook eene heldere zoetwater bron, naar men ons 
zeide, de eenige op het geheele eiland, zijnde de overige plaatsen slechts van putten voorzien. Het 
bronwater van Oiasa is om die reden zeer vermaard en wordt voor het beste drinkwater van Samauw 
gehouden; het wordt buitendien ter bestrooming van eenige rijstvelden ten nutte gemaakt. Boven die 
bron spreidt een merkwaardig groote en zeer oude vijgenboom (Ficus benjamina) zijn ontzaggelijk 
kroongewelf wijd uit; door honderden jongere stammen geschraagd, vormt het een waar bosch, in 
welks lommer, ndes noods, meer dan duizend mensehen zouden kunnen huisvesten,” gelijk van 
Hogendorp zich uitdrukt. 
Den muschelkalk vindt men aan het zuid-oostelijk uiteinde van het eiland en van daar een eind ver 
binnen ’s lands; terwijl het graauwwakke-zandsteen eenigzins meer zuidelijk, tegen over Poeloe Kam- 
bing, zich langs een gedeelte der kust uitbreidt. Eindelijk moeten wij hier nog gewag maken van een 
later gevormd conglomeraat, dat aan het noorder zeestrand, als smalle zoom den jurakalk begrenst. 
Dit conglomeraat bestaat uit een kalkachtig deeg, waarin gerolde steenstukken van muschelkalk, jura¬ 
kalk en graauwwakke-zandsteen besloten liggen, met gebrokene schelpen van zulke weekdiersoorten 
vermengd, als nog ten huidigen dage in de, het eiland bespoelende zeeën levend gevonden worden. 
