324 
Er verliepen eenige maanden, alvorens zich op Java eene scheepsgelegenheid naar Banjermasing voor 
ons aanbood, zoodat wij eerst den 10 den julij 1836, met ’s Lands civiele scbooner Anadyomene, de 
reede van Batavia konden verlaten en, tegen de oostelijke moeson-winden in, niet vóór den 28 stcn dier 
maand, Banjermasing bereikten. Dit tijdstip ondertussehen, als zijnde dat van den gewonen lagen 
waterstand der groote stroomen van Borneo, was zeer gunstig voor de opvaart der Soengi Doeson. 
Wij maakten het ons ten nutte, kochten onverwijld eenige, voor die reis geschikte, inlandsehe vaar¬ 
tuigen, namen een aantal inboorlingen, zoo Banjerezen als Bajakkers, tot roeijers in dienst, voorzagen 
ons, voor den tijd van omstreeks zes weken, van de noodige levensmiddelen, en aanvaarden reeds op 
den 20 sten augustus 1836, den togt langs voormelde rivier. Den l ft|,n october van daar te Banjermasing 
teruggekeerd zijnde, doorreisden wij vervolgens, tot in het begin van december, die gedeelten der 
Sultans- en Lawut-landen, over welke onze, hiernevens gevoegde speciale kaarten zich uitstrekken. 
% 
De ons verleende tijdruimte was nu verstreken, doch geene scheepsgelegenheid deed zich op, om naar 
Batavia terug te keeren. Wij verbeidden die tot den 16 den december 1836, alswanneer wij ons op een 
klein barkschip inscheepten, hetwelk aan eenen Boeginees te Pontianak toebehoorde, alleen door inlan¬ 
ders bemand en gevoerd werd, en zijne bestemming naar Soerabaja had. De onbedrevenheid in de 
zeevaartkunde en de traagheid en onoplettendheid onzer stuurlieden, gepaard met de toen heerschende, 
hevige westelijke winden en sterke stroomingen, waren oorzaak, dat wij eerst na verloop van ruim drie 
weken die stad mogten bereiken. Yan daar zonden wij onze goederen en het meerendeel van ons gevolg, 
met eenen kustvaarder, naar Batavia, terwijl wij-zelven, ten einde tijd te winnen, de reis over land 
deden naar Buitenzorg, de vaste verblijfplaats der Natuurkundige Commissie op Java. 
Hoezeer wij dus in het geheel niet langer dan vier en eene halve maand op Borneo hebben door- 
gebragt, van welk tijdvak nog een aantal dagen, zoo ter noodwendige voorbereiding der togten, als tot 
het uit- en inpakken der goederen en vooral tot het behoorlijk verzorgen der verzamelde voorwerpen 
van natuurlijke historie, moet worden afgekort, hebben wij niettemin alle reden, om ons over den goeden 
uitslag dier zending te verheugen. De wetenschappelijke onderzoekingen, in de drie rijken der natuur, 
waren, even als bij vroegere gelegenheden, wederom zoodanig verdeeld, dat het ééne vak niet ten 
koste der anderen, bij voorkeur beoefend werd, zijnde de Heer Horner bepaaldelijk met de Geologie, 
de Heer Korthals met de Botanie, en Schrijver dezes met de Zoölogie belast geweest. 
Behalve deze bijzondere verpligtingen, rusteden daarenboven op elk onzer nog die, van alles aan te 
leekenen, wat in het algemeen ter bevordering der geographische en elhnographische kennis van het door 
ons bezochte land zoude kunnen strekken. Het zijn voornamelijk die aanteekeningen van algemeenen 
land- en volkenkundigen aard, welke ik in de volgende bladzijden der Verhandelingen aanbied. Tot 
mijn leedwezen zie ik mij daarbij uitsluitend tot mijne eigene dagboeken beperkt, vermits die van D r . Horner, 
bij zijn overlijden op Sumatra in 1839, op eene even onbegrijpelijke als laakbare wijze, zijn ontvreemd ge¬ 
worden, terwijl D r . Korthals de zijne misschien wel zelf in het licht zal geven. Ik vlei mij intusschen, dat 
hetgeen, door dien loop van omstandigheden, aan dit verslag ten opzigte van wetenswaardige bijzonder¬ 
heden zoude mogen ontbreken, van den anderen kant, ruimschoots zal worden vergoed, door een aantal 
