325 
ingevloehtene opmerkingen en vooral ook door de bijgevoegde kaarten, alles uit de nalatenschap van wijlen 
den Overste von Henrici, die na zijne terugkomst in Europa, in 1838 te Amsterdam overleed, en wiens 
geographische bouwstoffen, betreffende Borneo, door Zijne Excellentie den Heer Minister van Kolomen, 
goedgunstig ter mijner vrije beschikking zijn gesteld. Hetgeen ik zelf ter vervolmaking van deze belang¬ 
rijke, door den Heer von Henrici vervaardigde kaarten heb mogen bijdragen, is betrekkelijk gering en be¬ 
paalt zich hoofdzakelijk daartoe, dat ik haar uit onderscheidene groole bladen op eene verkleinde schaal, 
welke evenwel de duidelijkheid niet schaadt, heb zamengebragt en hier en daar iets toegevoegd of ver¬ 
beterd ; dit laatste vooral in de spelling der inlandsehe namen; terwijl eindelijk de oostelijke kuststreek, 
benoorden de Tandjong Diwa, alsmede eenige uithoeken der noordelijke, oostelijke en zuidelijke gedeelten 
van Poeloe Lawut, Poeloe Seboekot en van andere, daaromstreeks gelegene, kleine eilanden, door mij zijn 
overgenomen uit de, in 1839 door de Fransche expeditie naar de Zuidpool, onder Dumont-d’Urville, ver¬ 
vaardigde en in den Atlas barer reisbeschrijving verschenen wCarte de la partie Sud-Est de la cöte de 
File de Bornéo.” De geographische ligging en gedaante dier kuststreek, alsook de grootte en gedaante 
van Poeloe Lawut en die der omliggende eilandjes, wijken ten eenemale af van de opgaven op alle vroe¬ 
gere kaarten. Deze eilanden-groep, maar al te berucht als een voorname schuilhoek der zeeroovers, is 
noch door den Overste von Henrici, noch door mij bezocht. De kaart, welke ik daarvan onder de papieren 
van eerstgenoemde vond, schijnt van eenen Nederlandschen zeeofficier afkomstig te zijn en is denkelijk in 
den jare 1835 ontworpen, bij gelegenheid van het opvisschen desgeschuts,der ankers en andere voorwerpen 
uit de koloniale oorlogsbrik Dourga, welk vaartuig eenigen tijd te voren, bij het kruisen op de zeeroovers, 
in de straat van Poeloe Lawut op eene onbekende blinde klip was geraakt en kort daarna gezonken. 
Niet minder dan ten opzigte dezer onveilige eilanden, zullen de verbeteringen in het oog vallen, welke 
onze kaarten, boven alle andere tot hiertoe bekende, aanbieden, zoowel wat de ware ligging van de, 
meest door Mohammedanen bewoonde, goud- en diamantrijke Lawut- en Sullans-landen, als wat de 
uitgeslrekte en grootendeels door heidensche Dajakkers bevolkte, lage, alluviale streken en hare, ver uit 
de binnenlanden komende, groote rivieren betreft; ja zelfs ook ten opzigte der geographische ligging van 
de hoofdplaats Banjermasing en van die der groote riviermonden. Hoe vele vaartuigen, met Euro- 
pesche gezagvoerders, de rivier Baritlo of Banjer ook reeds zijn opgestevend en bij de zoo even ge¬ 
noemde hoofdplaats hunne ankers hebben uitgeworpen, is nogtans dit belangrijke vaarwater onzen 
Aardrijkskundigen slechts zeer onvolledig en gebrekkig bekend gebleven; en van het hoogere gedeelte 
dier rivier, waar zij achtervolgens de namen van Pekoempai, Doeson en Moeroeng draagt, wist men 
nog veel minder. Het kan ons derhalve niet anders, dan een streelend genoegen zijn, wanneer wij 
ons in staat vinden gesteld thans, door eene goede kaart en eene naauwkeurige beschrijving, in eene 
leemte te voorzien, ten opzigte eener landstreek, die door hare voordeelige ligging voor handel en 
scheepvaart met de overige eilanden van den Indischen Archipel; door de afwisseling van hooge gronden 
en uitgestrekte lage, alluviale vlakten; door hare groote rivieren, waarvan er eene meer dan vijftig 
geographische mijlen (linia recta) landwaarts in, met stoombooten bevaarbaar is; door de vruchtbaarheid 
van haren bodem en zijnen rijkdom aan kostbare delfstoffen, tot de meest begunstigde oorden van het 
oostelijke halfrond behoort, doch in weêrwil van al deze natuurlijke voorregten, wegens gebrek aan 
bevolking, voor Nederland lot heden slechts eene betrekkelijk zeer geringe waarde bezit. 
Land- en Volkenkunde, 
82 
