326 
I. 
BANJERMASING. 
Het voormalige Rijk en de tegenwoordige Hoofdplaats van dien naam. 
Het Rijk van Banjermasing (*) was in het begin der zeventiende eeuw, toen de Hollanders hunne 
eerste handelskantoren in den Indisehen Archipel begonnen te vestigen, de aanzienlijkste staat in het 
zuidelijk gedeelte van Borneo en van het gebeele eiland. Een paar eeuwen vroeger, volgens de over¬ 
levering tegen bet einde der veertiende eeuw, hadden zich een aantal inboorlingen van Java en Madura 
aldaar nedergezet; en de Javaansche vorsten van Modjopahit, die kolonisten steeds als hunne onder¬ 
danen beschouwende, hielden hen onder toezigt en deden de verschuldigde schatting bij ben innen 
door eenen zaakgelastigde, gewoonlijk van vorstelijken bloede. Ten tijde der groote, staatkundige 
omwenteling op Java, in het jaar 1478, toen de Mobammedaansehe krijgsmagt de rijksstad Modjopahit 
innam, het regerende vorstenhuis verjoeg, en aan bet Hindoeïsmus den laatsten, beslissenden slag 
toebragt, was het bestuur over de Javaansche volkplanting te Banjermasing, met welke zich allengs ook 
een aantal Maleijeis, Boeginezen en andere inboorlingen der omliggende eilanden hadden vermengd, 
toevertrouwd aan eenen eerzuchtigen Prins, die, zoodra hij van de gebeurtenissen in zijn moederland 
kennis eilangde, zich onder den naam van Pangeran SoêrjaNala, tot onafhankelijk Regent verklaarde, 
en aldus de grondlegger werd van eene nieuwe dynastie en van een nieuw zelfstandig Rijk. Hij werd 
door zijn’ jongslen zoon, Radên Gangga Wangsa, en dezen door deszelfs eenige dochter, Poetri Kala 
Wande, in de regering opgevolgd. Na haar beerschten achtereenvolgend nog drie Hindoe-vorsten, 
onder de titels van Raden, Mabaradja en Pangêran, over het Rijk van Banjermasing, alswanneer de 
leer van den Koran ook daar ingang vond en het Hindoeïsmus verdrong. Dit had plaats tijdens de 
regering van den zevenden vorst, die, onder den naam van Soeltban Soêrja Angsa, de reeks der 
Mohammedaansche heerschers opende, van welke de tegenwoordige Panembahan Adam, die in 1825 
den troon beklom, de twaalfde is. Rekent men nu, gelijk gewoonlijk in Europa geschiedt en welke 
berekening, gelijk de geschiedenis bewijst, ook op de Mohammedaansche vorsten van Java mag loe- 
gepast worden, twintig jaren door elkander voor den regeringsduur van ieder’ der twaalf laatste Sultans 
( ) Door de inlanders aldaar, zoowel als ook door de Javanen, Maleijers en andere eenigzins beschaafde en handel¬ 
drijvende Indische eilanders, wordt die naam, bij verkorting, gemeenlijk Bandjar of Bandjir uitgesproken en 
geschreven; de Chinezen daarentegen, welke de laatste dezer beide lettergrepen moeijelijk kunnen uitsproken, zeggen 
in plaats daarvan, bij voorkeur Ma sin of Maschin. De oorspronkelijke spelling van gemelden eigennaam is Bandjar- 
mdsing of Bandjirmdsing doch somtijds schrijven de Maleijers hem ook wel, in stede van met den 
neusklank ng , enkel met eene n aan het einde, waardoor zijne beteekenis eenigermate verandert. Bandjar of 
eigenlijk bandjir , beteekent overstrooming; mdsing gewoonlijk, meestal; dus, beide Maleische woorden ver- 
eenigd: waar gewoonlijk overstrooming plaats vindt, hetgeen óf op bet periodieke, jaarlijkscbe zwellen en 
buiten hare oevers treden der groote rivier van dien naam doelt, óf wel op de werking van den zeevloed, die geregeld 
tweemaal in de vier-en-twintig uren al de lagere streken der kustlanden aldaar, één’ of meerdere voeten hoog over¬ 
stroomt. Dit verschijnsel zoude ondertusschen levens kunnen strekken tot verklaring der schrijfwijze van Bandjar- 
of Bandjirmasm ? de beteekenis hebbende van eene overstrooming van zoutwater, vermits mdsin , 
zoutachtig, ziltig beteekent. 
