328 
Of dien ten gevolge met dezen laatsten werkelijk zoodanig verbond is tot stand gekomen, vind ik 
nergens aangeteekend. De geschiedkundige bronnen, uit die vroegste tijden, zijn tamelijk droog en 
houden daarna, gedurende langer dan eene halve eeuw, geheel op te vloeijen. Indien de opgave in 
een bekend algemeen werk (* *) juist is, betaalde de Oost-Indische Compagnie, volgens een verdrag van 
1660, vijf ten honderd aan inkomende regten voor alle goederen, welke door haar te Banjermasing 
werden ingevoerd. Een vast handelskantoor schijnt zij echter in de zeventiende eeuw te Banjermasing 
nooit bezeten, maar zich toenmaals alleen bepaald te hebben, tot het jaarlijks uitzenden van één of 
meer schepen, om de gewenschte voortbrengselen van daar af te halen, in ruil tegen Europesehe goede¬ 
ren, welke zij tot dat einde medegaf. Yalenlyn (-{-) teekent onder anderen aan, dat de onzen in 1664 
Martapoera — zijnde de woonplaats des Sultans en liggende op den afstand van omtrent zes uren gaans 
beoosten de hoofdplaats Banjermasing — bezocht hebben, »om het goud en de peper, daar vallende, 
in te handelen.” In 1669 werden echter deze vriendschappelijke betrekkingen, uithoofde van den 
trouweloozen en verraderlijken aard der bewoners, door de Compagnie ten eenemale afgebroken. 
Welke betrekkingen omtrent dien tijd tussehen het Rijk van Banjermasing en andere Europesehe of 
Aziatische natiën mogen bestaan hebben, vinden wij niet naauwkeurig vermeld. De Javaansche kro- 
nijken deelen ons mede, dat in 1565 der Jav. jaartelling (= 1643 na Chr. geb), een gezantschap van 
Banjermasing, aan het hof van Sultan Agoeng van Mataram verscheen, en dezen zoo eerzuchtigen als 
magtigen vorst hulde betoonde (($). Het laat zich vermoeden, dat vóór en na dien tijd ook dikwerf 
Arabische, Maleische en Boeginesche handelaren en dweepzieke priesters dier natiën Banjermasing 
zullen hebben bezocht. Of de zoo handellievende Chinezen zulks insgelijks deden, is ons onbekend. 
Hunne Encyclopaediën bewaren ten deze een volstrekt stilzwijgen, en spreken alleen van de noordelijke 
en noord-oostelijke streken van Borneo, onder de namen P’ho nï, Wen lat en P’hó ló, welke hun 
eertijds schatpligtig waren ( ¥ ). Het schijnt nogtans, dat de haven van Banjermasing nu en dan door 
eene Chinesche jonk is bezocht geworden, en dat, vermoedelijk door middel van deze vaartuigen, ook de 
Portugezen te Macao voortdurend eenige betrekking met genoemd Rijk onderhielden. Een Siciliaansche 
Theatijner-monnik, Antonio Vintimiglia genaamd, geeft dienaangaande, in eenen brief, omtrent het 
jaar 1690 aan Portugals koning geschreven, en door den ondernemenden en waarheidlievenden Napo- 
litaan Gemelli-Carreri, in het verhaal zijner reis om de aarde (4-) medegedeeld, eenige ophelderingen. 
Be kooplieden van Macao, aldus luidt de zakelijke inhoud van dit berigt, dreven sedert lang handel 
met Banjermasing op Borneo, toen de vorst van dat gedeelte des eilands aan den gezagvoerder van een 
schip te kennen gaf, dat hij gaarne een Porlugeeseh handelskantoor in zijnen staat wenschte opgerigt 
(*) Historische Beschrijving der Reizen, enzv. 1758, Deel XVIII, p. 153. Het is eene drukfout, als daar 
een verdrag vau 1633, voor 1733 wordt vermeld. 
(f) L. c. Deel III, 2 de Stuk, p. 246. 
(§) Rallies, History of Java, II, p. 235. 
(*) Z‘ e S. Müller, Bijdragen tot de kennis van Sumatra, bijzonder in geschiedkundig en ethnogra- 
phisch opzigt; 1846, p. 60 en volgg. 
(4-) Giro del Mondo; Neap. 1699, en daaruit overgenomen in de Historische Beschrijving der Reizen 
enzv. D. XIX, p. 200 en volgg. 
